Meer dan 5,5 miljoen beoordelingen en recensies Organiseer de boeken die je wilt lezen of gelezen hebt Het laatste boekennieuws Word gratis lid
×
Lezersrecensie

Het gevoel van slavernij

Albert van Goudoever 18 november 2020
De auteur sleept de lezer al in de eerste zinnen mee in de problematiek van slavernij vanuit het slavenperspectief en vlecht het verhaal van de meester er in. Wat kan deze uitstekende literaire auteur zo’n enorm probleem als slavernij en slavenbezit geweldig empathisch neerzetten. De artistieke proeve van invoelend aanreiken haalt een veel hoger niveau van begrijpen hoe het is dan enig hoog wetenschappelijk werk zou kunnen. Albert Helman kon dat in ‘De stille plantage’ en dat boek dateert van 1931. ‘De smeekbede’ doet me ook denken aan diverse boeken van Hella Haasse. De aanpak van Lianne Damen herinnert aan Solzjenitsyn’s werk als artistieke poging om het verleden te overwinnen, zonder dat zij daartoe de pretentie heeft. Een heel sterk aspect is het volgen van de persoonlijke ontwikkeling van enkele centrale figuren zonder een ethisch oordeel eraan te hechten, een verhaal dat kan ontroeren en dat goed afloopt. Er is geen expliciete nadruk op de terreur en de verschrikkingen. Die worden niet verzwegen, maar krijgen niet de zwaarte die het boek schier onleesbaar zou kunnen maken waardoor het boek het doel voorbijschiet. Solzjenitsyn deed dat mede door ironie in te zetten in plaats van ethische veroordeling. Damen doet dat door de intense inbedding van het gevoel in talloze details.
De auteur schrijft een prachtige, sterk beeldende taal met erg veel tactiliteit er in, zoals schrijver en keramist Edmund de Waal, ‘The hare with amber eyes’. De tastbaarheid en het gevoel van de dingen, zoals de huid, de boomstam, het gras etcetera krijgen steeds ruim baan. Daarnaast schrijft de auteur heel expliciet over allerlei geuren en weet een plastische omschrijving ervan te vinden. Zulke details maken het zware kernthema van de roman een stuk lichter en zijn een superieur middel om de lezer mee te voeren naar een belast verleden.
De verbeelding van de historische tijd is knap verwoord, de lezer wordt helemaal deel van die 18e eeuw, de terminologie is afgewogen modern en historisch. De eigentijdse benadering van de omgang met een verleden van slavernij is prima gebruikt, niet te veel maar genoeg om de huidige tijd te weerspiegelen.
Is het een tweeluik, dan een tweeluik met buiten- en binnen-luiken. De wereld van de slaven en heren, het werken op grote afstand zonder communicatie, de werelden van de mannen èn de vrouwen onder elkaar in geheel verschillende sociale contexten, complexe sociale relaties, het lokale herenbestaan in Vianen naast de heren in Paramaribo en op de plantages: veel sub-thema’s zijn verweven. Handelaren, grondeigenaren en klerken komen in een vanzelfsprekend realistisch licht door rake typeringen van de zakenlieden. De wereld van de scheepvaart en van de geheimen van het hout komen ook al weer heel plastisch uit de verf. Alsof de auteur op de ambachtsschool dan wel zeevaartschool is geweest, zo nauwkeurig wordt het werken met hout respectievelijk het scheepsleven toegelicht. De reisbeschrijvingen lijken persoonlijk te zijn uitgevoerd. En de kookkunst van de hoofdpersoon is zo lyrisch aangegeven dat de lezer watertandend verder gaat. Bij al deze onderwerpen komt de algemene historische achtergrond beknopt en adequaat afdoende aan de orde; de lezer wordt er door niet afgeleid. Participerend antropologisch werk in romanvorm, is dat de typering waarnaar ik zoek? De lange periode in de gegeven situatie brengt met zich dat veel personages opkomen en verdwijnen. De wisselingen van tafereel is groot, dat houdt de spanning er in. De uitleg van specifieke woorden aan het eind is erg fijn.
Kortom, een boeiende historische roman over een uitermate relevant maatschappelijk probleem van de huidige tijd. Deze historische debuutroman is aan te bevelen voor liefhebbers van actuele probleemstellingen, van historische romans en voor alle leesclubs.

Reageer op deze recensie

Gesponsord

Wanneer zijn ploeg vastloopt door een reusachtig bot, gaat Boer Boris samen met Berend en Sam op onderzoek uit. Van welk dier zou dit bot kunnen zijn? Een cavia? Een marmot?

Marie zit op de beste school van de wereld met de allerliefste juf. Als haar klas uitgenodigd wordt om een week te ruilen met een andere klas, logeert Marie zelfs in een villa met zwembad en paarden.

De TikToks die geheimen van leerlingen én docenten onthullen, zijn enorm populair op Lauries school. Maar is het wel echt ongeluk als een meisje uit een van de sappigste TikToks om het leven komt?

Met zeven sleutels kan een bont gezelschap reizigers de schat van de meedogenloze Roverkoning in handen krijgen, als ze langs de zeven bewakers kunnen komen.

Noura leeft met een groot geheim – haar moeder mag absoluut niet ontdekken dat ze bij volle maan in een weerwolf verandert. En dan is er nog dat andere grote geheim ...

Als het afbrokkelende gebouw van Brams middelbare school wordt gesloten, moet hij ergens anders heen dan zijn beste vriend, Theo Thorbecke. Kunnen ze de school nog redden?

De kikkertjes maken weer met veel plezier en humor hun stripboeken. Met hun opbrengsten kunnen ze snoep kopen. Of kunnen ze het beter samen aan iets anders besteden?

Waakgorgel Jukko vertelt de Waakgorgeltjes-in-Opleiding en Melle dat er boven de poolcirkel een groot leger Brutelaars oprukt. De verdedigende Gorgels vallen allemaal in slaap.

Drie tieners bekennen de moord op Mirza. Alle drie hebben ze een motief, maar slechts een van hen is de dader. Wie viel Mirza aan op het feest? Wie is de mystery guest?

Er is een landelijke internetstoring en nu kunnen Quinn en Aaron geen huiswerk maken. Ze moeten een voldoende halen, anders moeten ze stoppen met hun videokanaal.

Een ode aan de allesoverstijgende kracht van vrouwenvriendschap en een intiem portret dat een nooit eerder getoonde kant van Marilyn Monroe laat zien.

Als haar vader haar herinneringen vertelt die niet rijmen met de geschiedenis zoals zij die kent, gaat Olga twijfelen over haar achtergrond.

Dit is het sensationele verslag van hoe Red Bull luidruchtig de Formule 1-wereld instapte en steeds succesvoller werd om uiteindelijk de sport te domineren met Max Verstappen.

Twee advocaten, de een wit, de ander zwart, proberen hun ten onrechte beschuldigde zwarte verdachte van de doodstraf te redden.

Tijdens een roerige debatavond aan de universiteit in Kiev verklaart Dani's jeugdvriend Pavel dat het socialisme dood is. Wanneer Pavel vervolgens verdwijnt, gaat Dani naar hem op zoek.

Journalist Gina deed jarenlang verslag van oorlogen over de hele wereld, maar sinds kort is ze correspondent in Rome. Na een zwoele zomeravond belandt ze in bed met haar jeugdvriend Okke.

Wanneer Poppy anonieme brieven ontvangt, betrokken is bij een ongeval en verrast wordt door een groot geldbedrag, wordt haar veerkracht zwaar op de proef gesteld.

Schrijfster Keet ontdekt dat de eigenaresse van een sjofele strandtent waar ze graag komt, illegaal onderdak biedt aan een groepje jongeren.

Bruce Cable, de extravagante boekhandelaar die zijn winkel bestiert op Camino Island, en de groep schrijvers die hij om zich heen heeft verzameld staan voor een nieuwe uitdaging.

Tanya, een Britse exchange student, komt een jaar lang in het gezin van Natalie en Matt wonen in hun luxe huis in Los Angeles. Ze begint steeds meer te lijken op hun overleden dochter Anabel.

Wanneer haar buurvrouw Kira dood wordt aangetroffen denkt iedereen aan zelfmoord. Maar Nancy is ervan overtuigd dat er kwade opzet is.

Amsterdam, 1824. In de kinderkolonie heerst een hard regime van tucht en discipline. Samen maken Karel en Lize een plan: proberen te ontsnappen uit Veenhuizen ...

Cornelisse en Wertheim selecteerden de mooiste en indrukwekkendste verhalen uit 12,5 jaar Echt gebeurd. Ook op papier beklijven deze verhalen. Een feest om te lezen!

Het team is een oude sekte op het spoor als plotseling de cold case roodgloeiend wordt: een jonge vrouw is sinds een paar dagen spoorloos verdwenen...

Pim Franssen beschrijft zijn reis vol beproevingen van twee jaar en twee dagen door 26 Afrikaanse landen in een oude Land Cruiser.

Over vergeving, spijt hebben van altijd maar doorgaan, het plezier van simpel leven en de kracht die schuilt in gewoon geluk.

Op Ivy's safari’s worden dieren alleen gefotografeerd. Ze stuit daarbij op verzet van de andere witte jagers, maar ze zet vastberaden door.

De zeventigjarige Cecilia kijkt ernaar uit de zomer ongestoord aan de kust door te brengen. Dit plan wordt echter verstoord als ze een onverwachte gast aantreft.

Met zijn kenmerkende opgerolde sokken, zijn taaiheid en wilskracht hoort Søren Lerby bij de absolute boegbeelden van het voetbal.

Als de jonge Ned Maddstone zich na een uit de hand gelopen grap op school plots in een streng bewaakte gevangenis bevindt, ziet de toekomst er veel minder rooskleurig uit.

Als je het lastig vindt om je gewoontes te veranderen, ligt dat niet aan jou. Slechte gewoontes blijf je herhalen, omdat je de verkeerde methode gebruikt.

Miljardair Georg zoekt hulp bij zijn vriend Joe Carling, voor zijn spoorloos verdwenen kleinzoon en enige erfgenaam. Iemand heeft er baat bij heeft als Filip nooit gevonden wordt …

Dumouin wordt geconfronteerd met plekken waar nederlagen, crashes en rivalen een voedingsbodem bleken voor twijfels, frustraties en onzekerheden.

Het jaar van Gwen van Poorten varieerde van paddoceremonies tot botox, van met je partner naar Burning Man en je daar verloven tot het verbreken van die verloving.

Qmusic-dj en brandweerman Tom geeft aan de hand van heftige, verdrietige, leuke en soms idiote verhalen een eerlijk en inzichtelijk beeld van het leven van een brandweerman.