Leesreactie Maus van Art Spiegelman

Ik heb Maus van Art Spiegelman gelezen. Het is een graphic novel over de Holocaust, maar ook over de relatie tussen de auteur en zijn vader, Vladek. Dat vond ik meteen opvallend. Je krijgt niet alleen het verhaal van toen, maar ook hoe dat verleden nog altijd doorwerkt in het leven van de mensen erna.
Qua literaire bouwstenen zit het sterk in elkaar. De verteller is Art zelf, dus je leest het grotendeels vanuit zijn perspectief terwijl hij zijn vader interviewt. De tijd springt constant. Scènes in het nu wisselen af met flashbacks naar de oorlog. De plaats verandert ook mee. Van Polen naar kampen, en later naar Amerika. Daardoor voelt het niet als één rechte lijn, maar eerder als herrineringen die terugkomen, soms onverwacht.
Wat ik een heel sterke techniek vind, is dat Spiegelman mensen als dieren tekent. Joden als muizen, nazi’s als katten, Polen als varkens. Eerst dacht ik dat dat raar zou zijn, maar het werkt juist omdat het meteen laat zien hoe groepen werden bekeken en behandeld. Tegelijk maakt het het niet “licht” of grappig, want de gebeurtenissen blijven heftig. De zwart-wit tekenstijl en de strakke panelen maken het ook heel sober, bijna koud, wat past bij de sfeer.
Vladek is geen perfect slachtoffer. Hij is soms gierig, lastig en moeilijk in de omgang. Maar dat maakt het eerlijker. Trauma maakt mensen niet automatisch vriendelijk. De gesprekken tussen Art en Vladek vond ik soms even hard als de oorlogsscènes, omdat je voelt hoe ingewikkeld hun band is en dat Art daar ook mee zit.
Maus is zwaar, maar echt de moeite. Het is niet alleen geschiedenisles, het is ook een boek over herinneren, schuldgevoel en hoe je verder leeft na iets dat eigenlijk niet te verwerken is. Ik vond het soms ongemakkelijk om te lezen, maar net daarom blijft het hangen en denk je erna nog na.