Verfrissend en scherp

Alain Verheij - Ode aan de verliezer

Verfrissend en scherp, zo wil ik het boek Ode aan de Verliezer van Alain Verheij typeren.
In dit boek presenteert Verheij hervertellingen van een aantal bekende en onbekende verhalen uit de Bijbel. Hij onderzoekt deze verhalen aan de hand van grote levensvragen: ‘waar vind ik houvast?’, ‘hoe blijf ik staande?’, ‘waar vind ik vrijheid?’, etc. In zijn vertellingen wordt duidelijk dat er fundamentele levenslessen verscholen liggen in de eeuwenoude verhalen. De kernles herhaalt zich keer op keer: de wereld draait om de dynamiek, de tegenstelling tussen ‘Kaïns’ en ‘Abels’, de helden en de verliezers, de een vol bravoure, de ander kwetsbaar. Maar waar succes alleen lijkt weggelegd te zijn Kaïns voor deze wereld, laat de Bijbel zien dat het uiteindelijk draait om de Abels. Juist in kwetsbaarheid ligt grote kracht. De Bijbel wil de verliezers, de zwakkelingen, degenen die telkens de fout ingaan in de schijnwerpers zetten. Deze mensen tekenen de geschiedenis en daarmee ook de toekomst.
Voor iemand die is opgegroeid met de bekende Bijbelverhalen is het soms moeilijk om met een open blik te kijken naar de figuren die langskomen. Wat is het dan een verademing om een boek als dit te lezen. Door Verheij heb ik nieuwe waardering gekregen voor zowel het unieke karakter van de bijbel, maar juist ook voor de vele bekende motieven die telkens terugkeren, de held vs de verliezer, de verleiding van macht, de verhouding tussen man en vrouw, etc. Het is een grote kracht van Verheij dat hij deze oude verhalen steeds opnieuw weet te verbinden met issues uit onze eigen tijd. De Bijbel is relevant en heeft een krachtige boodschap.
De creativiteit van Verheij is verfrissend, maar sloeg voor mij hier en daar een tikkeltje te ver door. Dat deed echter niet af aan het leesplezier. Soms kon ik hardop grinniken (Abraham als ‘levend zinnebeeld van de dwarse gedachte dat de wereld niet draaiende gehouden wordt door piemels’, p. 42), soms werd ik aangesproken door de scherpte. Het boek doet duidelijk een appèl op de lezer om zichzelf te spiegelen aan de Kaïns en Abels. En spoort aan om de verhalen weer mee te nemen en door te vertellen. Prachtig!