De Acht Bergen van Paolo Cognetti

Op dertigjarige leeftijd nam Paolo Cognetti (1978) een drastisch besluit en brak met zijn bestaan als armlastig documentairemaker. Hij trok zich terug in het verlaten bergdorpje Estoul in het noordwesten van Italië om zich volledig op het schrijven te richten. Dat leverde hem geen windeieren op, want zijn debuutroman De acht bergen, dat in 2017 is verschenen, werd een internationale bestseller dat in meer dan dertig talen is vertaald. Voor het boek werd hij beloond met een aantal prijzen en medio 2021 zijn de opnamen van de verfilming begonnen.

De acht bergen vertelt het verhaal van hoofdpersoon Pietro. De ouders van Pietro kopen een vakantiehuisje in het kleine bergdorpje Grana, en vanaf dat moment brengt Pietro ieder jaar twee zomermaanden in de bergen door. Zijn stugge vader ondergaat in Grana steeds een transformatie. Alleen tijdens zijn bergwandelingen met Pietro laat hij enige vaderlijke zorgen en liefde zien. Het bergklimmen is "het enige wat hij me heeft meegegeven dat een beetje in de buurt kwam van een opvoeding". Niet dat zijn vader dan verandert in een baken van liefde. De bergwandelingen zijn voor zijn vader een gevecht met de bergen. Tevergeefs probeert Pietro de worsteling van zijn vader te doorgronden, en te begrijpen waarom zijn vader zo graag de confrontatie opzoekt met het ruige gebergte boven de boomgrens. Ondertussen raakt Pietro bevriend met Bruno, een leeftijdsgenoot uit Grana en net zo'n eenling als hijzelf. Bruno leert de stadse Pietro pas echt kennismaken met de ruige bergen. De twee hebben daarvoor maar weinig woorden nodig. Als Bruno ook meegaat op de bergtochten met zijn vader, ervaart Pietro hoe de twee thuishoren in de bergen. Hij komt tot de conclusie dat Bruno een geschiktere zoon voor zijn vader was geweest.

In zijn tienerjaren stopt Pietro met de bergwandelingen met zijn vader, en daarmee wordt de afstand tussen vader en zoon nog groter. Ook de band met Bruno verwatert, als Pietro de bergen en zijn vader de rug toekeert. Terwijl Pietro vervolgens rusteloos door het leven en de wereld trekt, komt Bruno zijn berg nooit af. Pietro heeft de bergen altijd gezien als een beperking voor Bruno om de wereld in te gaan, maar realiseert zich niet dat Bruno zich hier heeft geworteld en zich alleen thuis kan voelen in eenzaamheid van de zuivere bergen. Tekenend - en wellicht een kritische noot van Cognetti naar de huidige samenleving - is ook hoe de hulpvaardige moeder van Pietro Bruno in zijn tienerjaren wil 'redden' door hem te onderwijzen en in Milaan kennis te laten maken met het echt leven. Pietro's vader werpt de terechte vraag op of Bruno wel gered wil worden.

Als zijn vader overlijdt - eenzaam tijdens een hartaanval in de auto -, komen Pietro en Bruno weer nader tot elkaar en leert Pietro zijn vader beter kennen. Zijn vader laat hem een stuk land hoog in de bergen bij Grana na, waar Pietro en Bruno samen het leven te lijf gaan door daar op grote hoogte een berghut te bouwen. Op de bergen komt Pietro zijn vader weer tegen en leert hij hem eindelijk beter kennen. Hij volgt letterlijk de voetstappen van zijn vader op de bergpaden, en omarmt zijn eigen liefde voor de bergen en de eenzaamheid en puurheid van het gebergte. Pietro komt erachter hoe een belangrijke gebeurtenis in de bergen zijn vader heeft gevormd en wat het betekent om die ene berg te hebben waar je nooit naar terug kunt keren.

Het boek heeft me echt geraakt en bevat ook een prachtige symboliek. Het boek lijkt me het herlezen waard om het geheel van symbolen en nuances te ontdekken.
Het boek is mooi in zijn beschrijvingen van de natuur, het noeste werk, de vriendschap, het isolement. Het is echter ook traag met aan de andere kant behoorlijke sprongen in het leven van de jongens, mannen.