Kunst in een spiegel

‘In het zwart van de spiegel’ vertelt het verhaal van een mannelijke filmmaker (, wiens gezichtsveld nauwer en nauwer wordt door een oogkwaal, die op zoek gaat naar zijn vroegere, verdwenen vriendin en van wie kunst een grote passie is. Je volgt hem op een reis naar Engeland, Italië en Frankrijk, waar hij in de voetstappen van Claude Lorrain loopt. De zogenaamde Claudespiegel, die zwart van kleur is, speelt daarbij een belangrijke rol. Met de Claudespiegel bekijk je landschappen die achter je liggen. Hij ordent voorgrond en achtergrond en geeft het landschap een harmonie die ons normaal gesproken ontgaat. De filmmaker hoopt met deze spiegel zijn oogkwaal de baas te blijven: “de aanblik van het land als weerkaatsing van mijn gemoed, hoe smal de kier van mijn gezichtsveld ook zou worden”.

Peter Delpeut (1956) heeft het boek schitterend geschreven. Poëtische zinnen met rake en beeldende beschrijvingen voeren de boventoon in dit boek en laten je genieten.
“Om de natuur te kunnen bewonderen moet ik me er eerst van losmaken. De spiegel (of zijn voorbeelden) heeft zich tussen mij en de wereld gewrikt, het visuele genoegen is alleen genietbaar omdat ik me van het land heb laten vervreemden.”
Ook de motto’s die voorafgaan aan een nieuw hoofdstuk, zijn stuk voor stuk prachtig en passend bij de inhoud.

Het verhaal heeft meerdere lagen. Zo lijkt de hoofdpersoon niet alleen door de Claudespiegel naar landschappen te kijken, maar hij kijkt ook terug op gebeurtenissen die eerder in zijn leven hebben afgespeeld. De manier van kijken (of haast: reflecteren) heeft sterke overeenkomsten met het kijken door een Claudespiegel. De hoofdpersoon lijkt namelijk ook voorgrond en achtergrond te ordenen, waardoor de heftige randen die aan eerdere gebeurtenissen zaten eraf gaan en nu meer in harmonie komen. De titel is dus op meerdere manier terug te voeren naar het verhaal.

Schilderkunst speelt een belangrijke rol in het boek. Ellenlange beschrijvingen van schilderijen en kunstenaars worden gegeven. Deze beschrijvingen worden aangevuld met stukken historie en interpretatie van de hoofdpersoon. Dit haalt helaas de snelheid uit het verhaal en zorgt ervoor dat je het boek zonder moeite even aan de kant legt. Aangezien de kunst beslag legt op zo’n groot deel van het verhaal, lijken de intriges die een veelbelovend verhaal konden opleveren -te weten te weten de raadselachtige oogkwaal en de spoorloos verdwenen geliefde- slechts mondjesmaat uitgewerkt te worden. De menselijke relaties worden ondergesneeuwd door kunstwerken. Je vraagt je dan ook meer dan eens af of je een roman of een non-fictie boek aan het lezen bent.

Al met al kan het boek het best omschreven worden als zoektocht. De hoofdpersoon is op zoek naar zijn verdwenen vriendin, naar een manier om zijn gezichtsveld optimaal te benutten, naar kunstwerken en op abstracter niveau zelfs naar geborgenheid en liefde. Maar ook voor de lezer is dit verhaal een zoektocht. Als je dit boek, van maar liefst 800 bladzijden hebt dichtgeslagen, ben je er namelijk nog niet. Wat heb je nu eigenlijk gelezen? En wat betekent het? Je moet zelf op zoek naar de betekenis die je kunt en wilt geven aan dit boek. Daar moet je van houden. Iets waar echter niet over te twisten valt, zijn de prachtig geconstrueerde zinnen van Delpeut. Kortom, houd je van snelle verhalen met een pakkend plot en intriges die je aandacht van begin tot eind vasthouden? Dan kun je dit boek beter laten liggen. Maar houd je van kunst en langzame verhalen met prachtige zinnen waar je nog lang over kunt nadenken? Geef dit boek dan zeker een kans!