Prachtige filosofische vertolking van het verlies van idealen, geliefden, je jeugd

Deze historische roman met thriller-elementen maakte grote indruk op mij en dat komt vooral door het filosofische ervan en ook door het fundamentele reiken naar elkaar: niet alleen door de hoofdpersoon Ebba die zich inbeeldt alle personages te zijn, en zich zo diep inleeft in iedereen (een nieuwe literaire structuur waar je misschien even aan moet wennen), maar ook doordat al die personages op hun beurt zo hun best doen elkaar te begrijpen, elkaar te lezen als het ware. En daar natuurlijk nooit helemaal in slagen.

Zo is En toen ging hij een roman over vriendschap, over liefde, over moeders en dochters en vaders en zoons, over idealen, over politiek, over grote veranderingen in de maatschappij (de roman speelt in de tijd dat Olof Palme werd vermoord in 1986, de Vietnam-oorlog komt er ook heel indringend in voor). Maar boven alles is het een roman over verlies.

Het leven bestaat nu eenmaal uit verliezen; idealen, geliefden, je jeugd, je zult het allemaal moeten loslaten. Ebba tekent de levens van 'haar personages' met veel mededogen op; zowel haar moeder, een hippie die Ebba opvoedde in een zelfvoorzienend huisje in de afgelegen bossen in Zweden, als haar oudere 'broer', die uit Soedan komt en voor wie ze veel genegenheid opvat, als alle vrienden die steeds aan komen waaien en naarmate het verhaal vordert een ander gezicht laten zien. Voor even leef in je Zweden, met de ongerepte, overweldigende natuur, voor even leef je in het idealisme van de jaren zeventig en tachtig, voor even leef je in tal van hoofden.

Ik heb gelachen (hilarische scenes waarin de personages opgaan in hun lsd-trip) en gehuild (hoe een kat de weg wijst naar een dood meisje). Ebba opende haar armen voor mij als lezer, zodat ik deel werd van de vriendenclub. Ik kon meepraten in hun dialogen, omdat ik de vrienden hoorde nadenken, omdat ik hoorde hoe zij hun woorden proefden, hoe ze elkaar bekritiseerden en ik ruimte kreeg om ook na te denken over wat ze zeiden. Ebba's fijnzinnige opmerkzaamheid maakte dat ik al die mensen nog beter 'las' wanneer ze het achterste van hun tong niet lieten zien. Zij zorgde ervoor dat ik kon begrijpen welke diepe gevoelens er achter hun oppervlakkige emoties schuilden. Dat diepe kennen van de ander raakte me het allermeest aan deze roman.

Erg mooi, beslist een aanrader voor de literaire fijnproever.