Historische thriller die in je kleren kruipt

As in de sneeuw - Oriana Ramunno

Auschwitz, december 1943. De jonge Joodse gevangene Gioele Errera, ontdekt een dode, vooraanstaande SS-arts. Detective Hugo Fischer wordt vanuit Berlijn naar Auschwitz gestuurd om de zaak te onderzoeken. Maar hij draagt een gevaarlijk geheim met zich mee: hij lijdt aan een degeneratieve ziekte. Zijn enige overlevingskans is absolute loyaliteit aan het regime.
In de dagen die volgen werkt Hugo samen met Gioele en een dappere verpleegster om de zaak op te lossen. Hij wordt geconfronteerd met gruwelijke, medische experimenten en de onmenselijkheid van het systeem en ontdekt ook een verzet in het kamp, wat hem voor zware morele dilemma's plaatst. 

Tijdens het lezen van het boek heb ik het een aantal keer opzij moeten leggen omdat het me zo naar de keel greep. Het is aangrijpend en hartverscheurend!
Tijdens mijn studies tolk Duits heb ik me uitgebreid verdiept in de geschiedenis van Duitsland en Oostenrijk. Ik wist dus wel heel wat over de nazi-geschiedenis, het ontstaan, de cultuur en de samenleving. Ik las reeds boeken en zag films en documentaires over het onderwerp. Maar hoe Ramunno alles beschrijft en verteld is voor mij ongezien. Ze schrijft heel beeldend en filmisch, je ziet alles voor je, proeft de sfeer. Het komt huiveringwekkend echt over.

Ik vind dit een ijzersterk boek. Het beeld dat Ramunno geeft van Ausschwitz en Birkenau is objectief en genuanceerd doordat het vanuit verschillende standpunten verteld wordt: de gevangen, verzetslieden, hoge SS’ers, gewone soldaten, …
De verschillende personages worden heel realistisch neergezet met veel psychologische diepgang.

Hugo is een heel intrigerend en boeiend hoofdpersonage. Een nazi die zichzelf én de partij in twijfel durft te trekken. Niet alleen worstelt hij met zijn persoonlijke geschiedenis en het geheim van zijn ziekte, hij heeft het ook erg moeilijk met alle gruwelpraktijken. Telkens opnieuw wordt hij geconfronteerd met morele dilemma’s die zijn toekomst en identiteit op het spel zetten. Voor hij naar Auschwitz kwam, leefde hij in ontkenning. Maar tijdens zijn onderzoek leert hij de meest duistere kant van de mensheid kennen en komt de waarheid van de nazipraktijken aan het licht. Dit is voor hem een kantelpunt. Hij kan zijn ogen niet meer sluiten.

“Hij kon het zich niet veroorloven ze aan te kijken, hun ogen te zien en te ontdekken dat het ook mensen waren. Als hij dat deed, zou hij zijn kracht verliezen en wegzinken in een zwart gat waar hij nooit meer uit zou komen.”

Ook de plot en verhaallijnen zitten sterk in elkaar. Complex, goed opgebouwd, met veel emotionele impact. De sfeer is grimmig en duister, je voelt de angst en achterdocht, je ruikt de stank van verbrand mensenvlees, je proeft het bloed. Alles is griezelig tastbaar. De setting in de Kerstperiode en in het ijskoude, besneeuwde, verlaten landschap dragen extra bij aan de sfeer.

“Onder de laag sneeuw van Auschwitz lagen de ergste verschrikkingen verborgen en hij was met beide handen aan het graven en haalde alle narigheid en viezigheid die onder die zwarte deken lag tevoorschijn.”

Daartegenover staan gelukkig ook lichtpuntjes, menselijke warmte tegenover de huiveringwekkende onmenselijkheid. Kerstmis dat ondanks alles toch gevierd wordt en ook de gevangen troost en warmte biedt, de kinderlijke naïviteit van Gioele, de band die ontstaat tussen Hugo en Gioele, de ontluikende gevoelens tussen Hugo en Adele.

Alles samen maakt dat je het hele boek lang vastgekluisterd blijft lezen, het laat je niet los. Voor mij een prachtig boek dat stemt tot nadenken, me diep heeft geraakt en blijft nazinderen. Dank aan Hebban voor de kans om dit boek te lezen en recenseren.

“Woorden zouden nooit kunnen beschrijven wat hij daarbinnen had gezien. Hij zou die week niet hebben kunnen navertellen, zelfs als hij het had gewild. Maar hij zou er niets van kunnen vergeten.”