Life imitating art

Niet bekend met het werk van Enrique Vila-Matas, maar wel geïntrigeerd door de premisse, liet ik mij gaandeweg verrassen en verwarren:
Het alter-ego van Vila-Matas, de Spaanse schrijver Enrique wordt uitgenodigd om deel te nemen aan de Documenta, de internationale vijfjaarlijkse tentoonstelling voor hedendaagse kunst in Kassel. Hij zou een levende kunst-installatie moeten vormen, door dagelijks in een Chinees restaurant te gaan schrijven. Dit gegeven zou voor een avant-gardistisch verondersteld schrijver als Enrique niet vreemd mogen overkomen, echter Enrique ziet het voorstel in eerste instantie niet geheel zitten:

'Er zat weinig logica in dit voorstel, om niet te zeggen geen; het was natuurlijk lichtelijk absurd om mij uit te nodigen in die Chinees aan de rand van Kassel, maar de reis zou pas over een jaar zijn en ik dacht of wilde geloven dat de conservators (of moest je die agenten of curatoren noemen? Ik was niet goed ingevoerd in deze materie) in de tussentijd nog wat andere dingen voor me zouden bedenken'

Doel van de conservatoren lijkt de kunstenaars buiten hun comfortzone te willen plaatsen om zo invulling te geven aan het concept 'ontheemding'. Centrale thema zou zijn 'Verval en Herstel'.

Uiteindelijk gaat Enrique naar Kassel om zich te laten onderdompelen in de enorme hoeveelheid kunstuitingen op Documenta. Dit vormt de aanleiding voor overpeinzingen over de stand van de hedendaagse kunst en haar relatie tot het dagelijks leven in het algemeen en het werk van de schrijver in het bijzonder:

'…ben ik niet juist naar Kassel gekomen om het esthetische moment te vinden? Ja, maar niet alleen daarvoor, beantwoorde ik mijn eigen vraag. Bovendien had ik dat moment mijn leven lang al niet kunnen vinden en had het er alle schijn van dat na Kassel voor mij niet zou veranderen..'

Toch moet de schrijver aan het eind van zijn belevenissen anders concluderen; de confrontatie met de stortvloed aan kunst, de monotone sessies in het Chinese restaurant, de misverstanden met organisatie van de Documenta zorgen voor een nieuw elan; zijn moment van 'verval' is voorbij en het is tijd voor 'herstel':

'..Wat nog absoluut niet voorbij was, stelde ik nu vol ongeloof vast, was mijn creatieve stemming en mijn geweldige enthousiasme…Ik zat op dat terras bijna een uur lang na te denken over dingen die me al jaren bezighielden, maar misschien benaderde ik ze nu diepgravender en verwachtingsvoller dan de andere keren…Ik dacht na over kunst an sich en kreeg de indruk dat ze hier en nu aanwezig was, in de lucht, in dit moment en in het leven, in het leven dat voorbijging zoals ik had gezien dat het briesje voorbijging wanneer kunst voorbijging..'

Wat begon als scenes die mij deden denken aan de capriolen van Jacques Tati als Ms, Hulot en Bill Muray in 'Lost in translation', leek te verzanden in uitweidingen over kunst, het leven en de staat van Europa en eindigde met een slotakkoord dat ietwat kitscherig aandeed.
Hoewel een duidelijk plot lijkt te ontbreken en de premisse (writer in residence in een Chinees restaurant) de McGuffin lijkt te zijn, brengt Vilas-Matas met dit werk 'life imitating art'.