Afschrikwekkend en overweldigend

Overweldigend, dat is het eerste wat er in mij opkwam. Meteen al na het ontvangen van het boek, maar ook na het lezen er van. Chris Kraus deed 10 jaar onderzoek om dit boek te kunnen schrijven en het is gebaseerd op het leven van zijn grootvader.

‘De broers Hub en Koja Solm groeien op in Riga ten tijde van de Russische Revolutie. Ver na de Tweede Wereldoorlog vertelt Koja zijn levensverhaal aan Basti, een medepatiënt in het ziekenhuis die hij ‘De hippie’ noemt. Het blijkt de onvoorstelbare en afschrikwekkende geschiedenis van de geboorte van een nazi, zijn toetreden tot de geheime dienst in na-oorlogs Duitsland én een liefdesgeschiedenis in één.’

Dit boek is fascinerend en afschrikwekkend tegelijkertijd. Daarin zat voor mij ook tegelijkertijd het probleem: ik vond het zo afschrikwekkend dat ik soms niet verder wilde lezen. Je voelt je als lezer eigenlijk als Basti. In eerste instantie vindt je Koja, de protagonist, nog wel sympathiek, maar hij verandert steeds meer in een klootzak, die je gewoon niet meer aan kunt horen. Subliem geschreven natuurlijk, maar samen met de enorme hoeveelheid aan personages, het liederlijke taalgebruik vol met metaforen en ironie was het eigenlijk niet mijn boek. Dat is mijn persoonlijke leeservaring en zegt niets over de kwaliteit van dit boek. Want die is hoog! Wanneer je meer wil weten over de nazi’s maar ook over de geheime diensten ten tijde van de Tweede Wereldoorlog en de tijd erna, dan is dit een enorm belangrijk verhaal. Maar bereid je wel voor op een grote portie afschrikking en ontzetting. Ik heb ik weet niet hoe vaak ‘mijn God’ gedacht en misschien zelfs wel hardop geroepen tijdens het lezen.
En hoe afschrikwekkend ik het ook vond, ik heb er wel van geleerd hoe complex het allemaal in elkaar zat, en hoe makkelijk mensen te manipuleren zijn.