UIT&THUIS: Protesteren voor beginners

[DEZE RECENSIE VERSCHEEN EERDER OP PROFIELEN.HR.NL]

Nadat hij voor het eerst in zijn leven ‘echt’ was gaan demonstreren, las redacteur Jos van Nierop voor UIT&THUIS het boekje Protesteren voor beginners van Lodewijk van Oord. Het leidt tot een recensie die eigenlijk meer over de demonstratie-ervaring gaat dan over het boekje.

"Als ik op De Dam in Amsterdam stuit op het luide protest van Erdogan-tegenstanders, moet ik even schakelen. Vanuit mijn eigen bubbel liep ik bij de demonstratie tegen racisme en fascisme van 22 maart vooral met Wilders en Trump in mijn hoofd. Maar ja, helaas zijn er meer leiders die minderheden het leven zuur maken.

Ik was eerder bij demonstraties maar steeds voor werk. Dus om voor Profielen verslag te doen van protesten tegen landelijke onderwijsplannen. Dit is anders. Ik besloot naar de demonstratie te gaan omdat het ernst is. Omdat ik het ernst vind.

Het is hoe democratie werkt, maar ik vind het niet normaal dat ‘ons’ kabinet is gebouwd rondom een partij die in zijn verkiezingsprogramma de rechten van aanhangers van één bepaalde religie wil inperken.

Het is ook niet normaal dat het land dat ‘we’ ooit als voorbeeld voor het vrije westen zagen, nu transgenders uit het leger zet. Een land ook waar mensen het land uit worden gezet omdat ze kritiek hebben. Of niet Amerikaans zijn, terwijl ze een verblijfsvergunning hebben.

Dat waren een beetje mijn triggers om in actie te komen. Een protestbord overwoog ik maar maakte ik uiteindelijk niet, en verder loop ik zonder te scanderen rustig mee. Ik had besloten goed om mij heen te kijken, en bewust proberen te ervaren hoe dat nou is, dat demonstreren.

Wat mij opvalt is dat het bij de demonstranten vooral om witte mensen gaat. Ik moet denken aan het publiek van een festival als Oerol. Overal vooral witte mensen, gewone witte mensen met daarbij ook meer dan gemiddeld wat excentriekere – excentriek geklede – witte mensen.

Natuurlijk kijk ik naar de protestborden die de demonstranten in elkaar hebben geknutseld en laten zien. Boosheid spreekt er uit, maar ook luchtigheid, creativiteit en humor.

Protestbord met de tekst 'Oude wijn in nieuwe klootzakken' en getekend gezicht met haar en snor van Hitler
Zelf loop ik dus zonder protestbord maar als een bekende eerder weg moet en vraagt of ik tijdens de mars naar het Museumplein haar bord wil dragen, neem ik die ‘taak’ met alle liefde op me. Vooral ook omdat ik de boodschap sterk en spitsvondig vind. Ook met bord voel ik mij overigens op m’n gemak tussen de andere demonstranten.

Als ik de weken na de demonstratie het boekje Protesteren voor beginners van Lodewijk van Oord lees, treft mij onder andere zijn passage over het belang van creativiteit en humor bij het protesteren. ‘Lichtheid houdt een campagne dragelijk’, luidt de motivatie. En: ‘je wint er het grote publiek mee’.

‘Niet verslonzen, goed plannen en goed voorbereiden’, lees ik ook. Heb ik nooit eerder heel goed over nagedacht. Maar een goeie demonstratie moet goed gepland zijn. Qua logistieke organisatie, maar ook moet het – en dat geldt ook voor de deelnemers – gebaseerd zijn op kennis en gedocumenteerde feiten. Goed punt.

Het is bedacht, schrijft Van Oord, door Mahatma Gandhi die die kennis en feiten nadrukkelijk koppelde aan de geweldloosheid van een protest. Van Oord wijst daarbij naar Extinction Rebellion dat zich bij haar klimaatprotesten baseert op wetenschappelijk onderzoek, terwijl FDF (Farmers Defence Front) juist grasduint in onderzoek en twijfel zaait over bepaalde wetenschappelijke inzichten.

Is FDF bij haar protesten dan verkeerd bezig, vraag ik mij af. Of zouden ze het gewoon alleen over de economische belangen van boeren moeten hebben? En stellen dat ‘we’ het stikstofproblematiek voor lief moeten nemen? Na ons de zondvloed, zeg maar.

Terug naar De Dam, naar een protest over iets dat echt belangrijk is. Vind ik dan. Ga ik nog een keer demonstreren op persoonlijke titel? IJdele hoop, maar het liefst heb ik dat het niet meer nodig is. Maar als ik dan ga, moet ik in elk geval een zelfgemaakt goed protestbord bij me hebben…."