Verschrikkelijk kortzichtig en oppervlakkig.

“Zijn wie je bent” heeft als doel handvatten te geven om maximaal jezelf te kunnen zijn in een wereld waar men zich mooier voordoet dan ze zijn. Het boek leest makkelijk weg en het taalgebruik is erg toegankelijk. Wijnberg geeft regelmatig voorbeelden van zinnen die je kunt zeggen om eerlijk te zijn over je beperkingen zonder je daar verontschuldigend in op te stellen. Tot zover is het boek enigszins bruikbaar.

Het boek bevat een scala aan voorbeelden uit zijn eigen leven. Er had meer variatie kunnen zijn: hoe verschillende mensen zichzelf leren zijn, in plaats van hoe de schrijver leert zichzelf te zijn. Sinds de schrijver een psycholoog is, kan ik me voorstellen dat hij velen hiermee heeft begeleid. Hij blijft echter zichzelf als voorbeeld aanhalen.

Tot slot, en dat is de voornaamste reden waarom ik dit boek niet zou aanraden, sijpelt er regelmatig seksisme en veroordeling tussen de regels door. “Een luiheidstruc van zeer hoog niveau gaat schuil achter het fenomeen faalangst, waarbij de persoon in kwestie simpelweg beweert dat hij van alles kan, ware het niet dat hij wordt tegengehouden door een ernstige, mentale blokkade.” Ik vind het bijzonder dat een afgestudeerd psycholoog faalangst (een breed erkende vorm van angst) simpelweg wegschuift als luiheid. Ook uitstelgedrag wordt weggeschoven als luiheid, waarmee Wijnberg met een “simpele” oplossing komt: alles maar één keer oppakken en meteen oplossen. Natuurlijk helpt zo’n aanpak bij taakjes waar niet over nagedacht moet worden, maar hoe zit het met de complexere taken die we in het leven tegenkomen, waar over nagedacht moet worden of waar anderen bij betrokken zijn?
De doorslaggevende factor voor de lage score was hoe het eenzijdig mannen en vrouwen worden neergezet in het boek. “In mijn psychologische praktijk is een terugkerende vrouwelijke klacht dat manlief nauwelijks communiceert. […] Alle vrouwen lijken wel met dezelfde man getrouwd te zijn, van het type: zwijgzaam, teruggetrokken, onbereikbaar en egocentrisch. Krijg ik die man zelf te spreken, dan kan ik geen enkele emotionele contactstoornis ontdekken. […] Er is maar één conclusie mogelijk: het is de vrouw zelf die hem het zwijgen oplegt. En dat doet zij consequent, dagelijks en met precisie. Het is een vorm van geestelijke castratie waar zelfs de meest extraverte man impotent van wordt. De vrouw zelf is zich van geen kwaad bewust. Zij uit zich op natuurlijke wijze en dat betekent, boven alles, dat hij moet luisteren.”

Hoe kun je als “geleerd” psycholoog zo’n ongenuanceerd beeld neerzetten over zulke complexe angsten en relaties? Verspil je tijd en energie niet aan dit boek!