Hoe oud is Lilly?

Lilly is het derde deel van de YA reeks: de Hemelpoorttrilogie. Het is Lilly in de voorgaande delen gelukt om twee brokstukken van de Hemelpoort te bemachtigen en nu hoopt ze het resterende deel te vinden. Haar tegenstander Lucifer is eveneens op zoek naar deze doorgang om God te verstoten van zijn troon. De zoektocht leidt naar Pompeï waar het mysterie zich ontrafelt. Een zeer origineel thema. Theologe Barbara Veenman heeft naast de Hemelpoorttrilogie enkele titels over het Oude Egypte geschreven.

In verhalen met historische grondslag moeten alle feiten kloppen. Dat is Veenman zeker toevertrouwd. Zij voelt zich thuis in de mythes die over Lucifer bestaan en verbindt die soepeltjes aan de Klassieke Oudheid. In navolging van de onvolprezen stripserie Asterix is het de gewoonte om historische feiten op vier niveaus in een verhaal te verwerken. Op het laagste niveau kan de lezer het verhaal volgen zonder parate kennis, terwijl het vierde niveau academisch is, zonder dat de onervaren lezer hier last van heeft en het niet meer kan volgen. Een verhaal met historische elementen speelt zich doorgaans af op het tweede en derde niveau, waar enige kennis van de lezer wordt verondersteld en hij (onbewust) bijleert. De auteur schept door deze handelswijze spelenderwijs een historische wereld waarin de lezer bovenal geniet.

Dit spel komt in Lilly niet helemaal uit de verf. Bij het laagste niveau wordt te laag ingezet door een simpel Latijns zinnetje zes keer te vertalen. Hiermee wordt de YA-lezer onderschat. De gestudeerde lezer (niveau 4) zal hongerig blijven, want hij wordt slechts mondjesmaat bediend. De historische elementen voor het tweede en derde niveau worden in Lilly niet natuurlijk of evenwichtig verwerkt. Het lijkt alsof het kennisniveau van de YA lezer niet goed wordt ingeschat. Lilly doelt op YA lezers vanaf 15 jaar waarbij enige parate kennis verondersteld mag worden, maar van deze kennis – die de lezer al in huis heeft – wordt veel te weinig gebruik gemaakt. Zo wordt het antieke Pompeï of de verhalen over Lucifer onvoldoende in het verhaal verweven. Hierdoor mist Lilly een interessante laag die Veenman met haar kennis eenvoudigweg in haar verhaal had kunnen laten doorklinken. Nu blijft het steken in droge, losse feiten.

De schrijfstijl: ‘Ik (…) slaakte een kreet die afkomstig leek te zijn uit de diepste krochten van mijn ziel. “We moeten meteen naar het Sint Josef,” hijgde ik, de geschrokken gezichten (…) stoïcijns negerend.’ Hiermee komen we aan bij het grootste euvel van Lilly. De leefwereld van de YA-lezer wordt niet getroffen. Met het taalgebruik en de acties van Lilly wordt de YA lezer onvoldoende aangesproken. Lilly drinkt cappuccino, ligt zonder noemenswaardige seksuele spanning in bed met haar vriendje en geniet van ganzenleverpastei. Aan de andere kant is Justin Bieber prominent aanwezig en sms’t (…) iedereen met elkaar. Het rammelt. Soms lijkt Lilly 50 dan weer 15 of slechts 12. De ontelbare bijvoeglijk naamwoorden en onophoudelijke beeldspraak is voor de jongere lezer te wollig en ingewikkeld. Daarentegen zijn de romance, het avontuur en ontwikkeling van de hoofpersoon te weinig complex voor de 15+ lezer.

Het verhaal mist voorts enkele essentiële elementen. Lilly heeft te weinig Agency, waardoor de richting van het verhaal niet door Lilly’s keuzes wordt bepaald. Het verhaal kabbelt voort en verandert niet omdat Lilly de gebeurtenissen naar haar hand zet, wat het verhaal spannender zou hebben gemaakt. Door Agency zal de lezer zich ook meer ‘in de huid kruipen’ van de hoofdpersoon waardoor het verhaal meer gaat leven, omdat de lezer als het ware zelf de keuzes maakt en de richting van het verhaal bepaalt. Door het ontbreken van Show don’t tell wordt de lezer niet uitgedaagd om mee te denken. Wat is Show don’t tell? Lilly loopt bijvoorbeeld boos een kamer binnen. Dit kun je laten zien (Show) of je zegt het (tell) waarbij de lezer bij show meer uitgedaagd wordt omdat hij zich moet voorstellen hoe Lilly eruit ziet. Door het ontbreken van bovengenoemde elementen ontvouwt het verhaal zich simpelweg waarbij de gebeurtenissen uit de lucht lijken te vallen en daarna in tell worden verklaard aan de lezer, waarbij in iedere zin wordt vermeld hoe Lilly het bedoelt ('verzuchtte ik misprijzend; brieste ik kwaad of meesmuilde ik lacherig').

Illustraties zijn van Erik Kriek, een zeer begenadigd tekenaar, die illustreert dat ook met een dikke kwast fijne emoties getekend kunnen worden. Dat er in een YA boek tekeningen staan is op zijn zachts gezegd vreemd. Lilly ziet er op iedere tekening heel anders uit. Dat is echt een minpunt.

Lilly kent een prachtig thema dat niet helemaal goed uit de verf komt en de juiste doelgroep niet helemaal heeft gevonden.