Kochs beste werk

Subtiel, ontwapenend en aangrijpend, zo zou ik 'Finse dagen' typeren. Het is tevens een opvallend ernstig boek, heel anders dan zijn humoristische bestseller 'Het diner' en zijn plotgerichte 'Zomerhuis met zwembad'. Het boek is zo subtiel omdat Koch niet alles zegt. Hij beheerst de kunst van het weglaten hier beter dan in zijn andere werk.Ik vind het boek ontwapenend vanwege de manier waarop de zelfreflectie hier plaatsvindt, het is kritisch maar tegelijkertijd ook liefdevol, alsof hij het niet over zichzelf heeft, maar over zijn kind of zijn kleinkind van wie hij onvoorwaardelijk houdt. Nog nooit trof ik zoveel mildheid aan bij Herman Koch en daar was ik wel aan toe na zoveel cynisme, minachting en liefdeloosheid die veel van zijn latere werken typeren.
En ik vind het boek aangrijpend omdat het getuigt van een zekere urgentie. 'Finse dagen' gaat slechts voor een klein deel over de tijd die hij op zijn negentiende op een boerderij in Finland heeft doorgebracht. Het gaat meer nog over de tijd die daaraan voorafging, maar vooral over wat tijd überhaupt met je doet, wat herinneringen zijn en hoe ze veranderen als je erover gaat praten. Het boek gaat ook over de kunst van het vergeten en over al die dingen die juist niet worden gedaan of gezegd. Het gaat over hele en halve leugens en over grenzen die keer op keer worden overschreden. 'Finse dagen' is qua thematiek daarom veel intrigerender dan 'De Greppel' en 'Geachte heer M.' Het doet veeleer denken aan Koch's eerste boeken 'Red ons Maria Montanelli' en 'Eindelijk Oorlog', alleen stelt Herman Koch zich hier veel kwetsbaarder op. Ja, ik vind 'Finse dagen' zijn meest volmaakte werk, niet omdat dit boek het best is geschreven, hier is geen taalvirtuoos aan het woord, het is vrij rechttoe rechtaan, zonder veel opsmuk en zonder veel humor geschreven, soms zelfs een beetje onhandig. Ik vind dit boek zijn beste omdat dit het meest gelaagd is.