Een mooie aanvulling op '1984'

Voorjaar 1984. De 26-jarige Julia Worthing werkt als monteur aan de fictiemachines bij het Ministerie van Waarheid. Zij komt er regelmatig de 40-jarige Winston Smith tegen die bij Archieven werkt en door collega Syme ‘Ouwe Sikkeneur’ genoemd wordt. Hoewel hij “eruit zag alsof hij een vlieg had ingeslikt” (p.9), voelt Julia zich tot hem aangetrokken. Julia is afkomstig van één van Semi-Autonome Zones en woont samen met een twintig vrouwen in een hostel, ‘Vrouwen 21’ genaamd. Net als Winston is zij een Randpartijlid met een blauwe overall (tegenover de zwarte van de kernpartijleden) en draagt de rode sjaal van het Antiseks Jeugdverbond. Overal zijn teleschermen aanwezig die zowel propagandistische films, documentaires, speeches en liedjes uitzenden, als de inwoners constant in de gaten houden. Ondanks het risico gaat Julia dikwijls in de proleswijk bij zwarthandelaarster mevr. Milton. Het is in die buurt dat zij Winston er de curiositeitenwinkel van Weeks, ondertussen Charrington tegen komt. Terug in het Ministerie slaagt zij er in met hem af te spreken. Op een dag wordt zij bij Kernpartijlid O’Brien thuis uitgenodigd, zogezegd voor een herstelling. Hij laat weten op de hoogte te zijn van waar Julia mee bezig is, maar laat dit toe en betrekt haar in een complot tegen Winston Smith. Ook Charrington is in het complot betrokken en vergelijkt de mooie dagen die Winston met Julia nog zal mee maken met een kever die in het net van een spin gevangen eerst in een euforische stemming gebracht wordt vooraleer afgemaakt te worden (p.205). Winston is trouwens niet de enige man die Julia ontvangt op de kamer bij Charrington. Zij is er tevens van op de hoogte dat alles gevolgd wordt via de teleschermen achter de gravure aan de muur tegenover het bed…
Met ‘Julia’ schreef Sandra Newman (1965) een ‘hervertelling’ van de dystopische roman ‘1984’ van Georges Orwell uit 1948 vanuit het standpunt van diens vrouwelijke hoofdpersoon. Newman vult leemtes in uit ‘1984’, bv. door een nauwkeuriger beschrijving van de diverse leefomgevingen van de proles, Randpartijleden en Kernpartijleden, de Ministeries en hoe de vrouwen leven en overleven in Orwells wereld. Deze nauwkeurige invulling is zowel een sterkte als zwakte van de roman. De uitgebreide beschrijvingen, interpretaties en dialogen wegen op de spanningsboog van deze lijvige roman in drie delen en 23 hoofdstukken die samen 440 bladzijden omvatten, bijna 100 pagina’s meer dan ‘1984’. Naar plot volgt Newman het origineel nauwgezet (sommige passages zijn letterlijk overgenomen uit het origineel) en introduceert ook nieuwe elementen, zoals de kunstmatige inseminatie met sperma van Kernpartijleden, waardoor zij “een ware bruid van Engsoc wordt, een van de draagsters van een hoger ras” en in aanmerking komt voor het project van de Grote Toekomst, waarbij Julia zwanger zou kunnen worden met sperma van Grote Broer zelf (p.225). Onwillekeurig roept dit reminiscenties op naar “The Handmaid’s Tale” uit 1985 van de Canadese schrijfster Margaret Atwood (1939) en populair als televisieserie (2017). Als dystopie kan ‘Julia’ zeker gelden. Niet enkel is de sfeer er erg beklemmend, de vele verdwijningen en constante bombardementen doen de vraag rijzen of er eigenlijk nog veel mensen dit alles overleven en of er nog iets overeind blijft in het Londen van Sandra Newman’s roman. De auteur is er wel in geslaagd de figuur en het verhaal achter de persoon Julia psychologisch en naar rol in het verhaal degelijk gestalte te geven. De lezer kan zich moeiteloos inleven in Julia’s voelen, denken, fantaseren en handelen. Zij is slim, aantrekkelijk, opportunistisch en gewoon. De thema’s van ‘1984’, zoals de alles controlerende totalitaire staat, de beperking van de individuele vrijheid in al zijn vormen, de kracht en macht van technologie e.d. zijn vandaag meer dan ooit actueel en worden door deze hervertelling opnieuw kritisch onder de aandacht gebracht. Sandra Newman komt met ‘Julia’ met voldoening tegemoet aan de vraag van de Orwell Estate om een aanvulling te schrijven op '1984' vanuit Julia's standpunt. Dit is de zevende roman van haar in Nederlandse vertaling.