Goede roman over de ingrijpende gevolgen van de oorlog en van narcisme

Nadat ik ‘De scherven van mijn vader’ van Leonie Bouwman in een adem had uitgelezen, was ik benieuwd naar haar veel dikkere roman ‘Buigen en Regenbogen’. Een heel ander boek met andere thematiek. Wel was er wederom de link met narcisme, een thema dat mij ook raakt en dat maakte mij nieuwsgierig.

Leonie heeft een knap staaltje werk geleverd. Ze laat totaal verschillende personages uit vier generaties tot leven komen elk met hun eigen ontwikkeling. Tegen de achtergrond van emigratie naar Nederlands-Indië, de Tweede Wereldoorlog en een huwelijk met een narcistische echtgenoot.
De ik-persoon van deze roman heet Mathilde. Er is een duidelijk link met de schrijfster zelf. Mathilde gaat op zoek naar de reden waarom niet alleen haar vader, maar ook haar moeder haar afwees en aan de kant van haar vader stond. En dat terwijl haar moeder niet gelukkig was met haar egocentrische echtgenoot die haar voortdurend opeiste en vernederde.
Niet toevallig erft Mathilde een stapel oude brieven van haar familie. Hieruit kan ze de levensverhalen van haar moeder en de generaties voor haar behoorlijk goed reconstrueren. Zo ontdekt zij de link tussen de ervaringen van haar moeder en oma in de jappenkampen en de keuze van haar moeder voor een echtgenoot waar ze niet gelukkig van werd. En dat terwijl er ook andere keuzes mogelijk waren.

Een groot deel van het boek bestaat uit een briefwisseling tussen familie in Nederlands-Indië en de familie in Nederland. Persoonlijk sprak mij dat minder aan. Het verhaal kabbelt voort, er gebeurt voor mijn gevoel weinig en heftige gebeurtenissen worden luchtig beschreven waardoor het voor mij niet spannend was. Dat maakte dat ik het boek toch weglegde en niet makkelijk weer oppakte. Misschien had dit korter gekund.
Tegelijk geeft dit gedeelte duidelijk weer dat het goede tijden waren en er vrolijkheid, positiviteit, liefde en warmte was in het gezin van de moeder van Mathilde. De oorlog heeft flink roet in het eten gegooid en behoorlijk zijn sporen nagelaten met grote gevolgen voor Mathilde. Daarin ervaart zij duidelijk dat God wel Zijn weg gaat met iedereen, ook met haar. Zo kan de geschiedenis worden omgekeerd naar iets positiefs en kan ze Zijn liefde toch tot haar laten doordringen. Het bewijs daarvoor is Zijn regenboog van trouw die boven de wereld staat en ook boven alle generaties en gebeurtenissen.

De schrijfster heeft grondig onderzoek gedaan en heeft een enorme stapel brieven op chronologische volgorde gelegd en weten te ontcijferen. Ik vind het bijzonder knap om daar een roman van te maken met verschillende verhaallijnen met onderlinge samenhang. Ze verstaat de kunst om sfeer te scheppen en te schilderen met woorden, je ziet alles voor je. Haar gedichten ondersteunen de boodschap die zij wil meegeven.
De identiteit van de schrijfster, die in de verdrukking is gekomen door het opgroeien met een narcistische vader en een afwijzende moeder, komt in deze roman nog meer tot uitdrukking dan bij ‘De scherven van mijn vader’.