Boeiend fin de siècle beeld in niet gemakkelijke vorm

Cecile en Elsa is een lijvig (500 pagina's en 100 pagina's noten) boek over twee freules aan het eind van de 19e eeuw. In het boek komt zowel de vrouwenemancipatie als het culturele leven rond die periode aan de orde in de vorm van citaten uit brieven en dagboeken. Elisabeth Leijnse heeft aan de hand van interviews met familieleden en de overgeleverde documenten een boeiend beeld van de levens van beider zussen geschetst. Van hun anders dan anders opvoeding, de keuzes voor de mannen in hun leven, het belang van cultuur en de drastische switch in geloofsovertuiging. Het boek pakt je bij vlagen, maar af en toe is het doorbijten om bij de les te blijven. Het taalgebruik is nogal hoogdravend, ondanks de vele noten wordt een aantal stromingen in levensovertuiging niet uitgelegd maar gaat de schrijfster er vanuit dat dit bekend is bij de lezer. Daar kun je overheen lezen, maar dan ontgaat je een deel van het boek. Mijn belangrijkste 'bezwaar' bij dit boek is dat ik beide zussen niet zulke sympathieke persoonlijkheden vindt. Cecile is overtuigd van haar eigen gelijk en duldt geen enkele tegenspraak, is manipulatief en dramatisch. Al de mensen op haar heen (echtgenoot, kind, zus) willen op een gegeven moment eigenlijk niets meer met haar te maken hebben. En waar zij eerst vooruitstrevend is (een van de eerste fietsende dames in Den Haag) wordt zij uiteindelijk een conservatief, antisemitisch katholiek. Elsa is in haar jeugd een flirt, een sprankelende persoonlijkheid met stevige eigen meningen, maar in haar huwelijk wordt ze door haar man 'gekneed' zoals hij vindt dat een vrouw zou moeten zijn. Ondanks zijn vele ontrouw accepteert zij dat. Uiteindelijk wordt ze zelfs katholiek voor hem. Deze verbijsterende ommezwaaien laten de lezer met grote vraagtekens achter.