De fakkel en een zwaard

Voor Franz Kafka was de trein een symbool van alles wat hem benauwde. Rechtlijnig, efficiënt, zonder ruimte voor omwegen. In zijn vroege verhaal Huwelijksvoorbereidingen op het land laat hij zijn personage Raban juist vertragen, uitstappen, omkeren. Niet de bestemming telt, maar de pogingen eraan te ontsnappen.

Jan Brokken volgt Kafka’s worsteling met vrijheid en gebondenheid, van zijn verlangen om Amerika te bereiken tot zijn aarzelende verloving met Felice Bauer. De schrijver die in brieven kon smachten naar nabijheid, verstarde zodra die nabijheid werkelijkheid werd. Wat in zijn werk begon als verbeelding, voltrok zich later in zijn eigen leven: het proces van vastlopen, van willen en niet kunnen, van verlangen en angst.

Ook Kafka’s droom van de Nieuwe Wereld bleef steken in fictie. In zijn onvoltooide roman Amerika vaart Karl Rossmann de haven van New York binnen. Wat eerst een fakkel van vrijheid lijkt, verandert bij het invallen van het licht in een zwaard. De belofte van ontsnapping slaat om in een visioen van dreiging.

Een indringend verhaal over een schrijver die zijn eigen nachtmerries vooruit leefde op papier en de illusie van vrijheid telkens opnieuw ontmaskerde.

Luister ook de andere verhalen uit de serie 'De weemoed van de reiziger'.