Inventaris van het archief van de officialiteit in Brussel (1448-1796)

Wie Brussel in de vroegmoderne tijd wil begrijpen, doet er goed aan één instelling niet te missen: de officialiteit — de bisschoppelijke rechtbank waar geloof, moraal en macht elkaar kruisten. Dit archiefbestand ontsluit 58 nummers (2,62 strekkende meter) en bestrijkt bijna drieënhalve eeuw geschiedenis (1448–1796): van laatmiddeleeuwse rechtspraktijken tot de abrupte stop onder de Franse bezetting.

De dossiers tonen hoe Brabanders hun rechten verdedigden in het spanningsveld tussen Kerk en wereldlijke overheid. Centraal staat het beroemde privilegium de non evocando uit de Blijde Inkomst (1356): niemand mocht buiten Brabant worden gedaagd. Dat leidde tot een lange institutionele strijd over waar en door wie recht gesproken mocht worden en de definitieve regeling via de ordonnantie van 1 december 1762, waarna het gros van de bewaarde processen dateert.

Inhoudelijk krijg je een zeldzaam venster op het dagelijkse leven: huwelijksbeloften, defloratie, scheiding, verzet tegen huwelijken, zondagsrust, paasplicht en dispensaties (soms in het Latijn). Het kernarchief is schaars, maar juist de procesdossiers maken dit fonds onweerstaanbaar: rauwe stemmen, sociale conflicten en juridische tactiek—Brussel op z’n scherpst, in papier gevangen.