Navelstaren of 'omphalosscepsis'?

Ik had gewaarschuwd kunnen zijn. De Marianentrog is een smalle kloof in de zeebodem waar de oceaan – voor zover bekend – het diepst is. Wie door zo’n plek een sleepnet trekt, haalt ongetwijfeld heel diepzinnige zaken boven water. Alsof die titel nog niet genoeg zegt, staat er ook nog ‘literair essay’ op het boek van Ida Lødemel Tvedt. Nu is het genre essay haast zo breed als de Marianentrog diep is, en over wat er wel en niet bij het genre hoort kun je ook weer een vlammend essay schrijven, waardoor zo’n aanduiding niets en tegelijk alles zegt. Voor Lødemel Tvedt zegt het waarschijnlijk alles. Zij zet haar ideeën over wat een essay zou moeten zijn onder andere uiteen in het stuk Omphalosscepsis, een essay in 22 delen van wisselende lengte dat niet voor niets midden in het boek is gesitueerd. Omphalosscepsis betekent navelstaren en de schrijfster gaat flink tekeer tegen essays die het autobiografische niet ontstijgen. Tegen die tijd is ze mij als lezer al een beetje kwijt en dat zo’n stuk niet gewoon navelstaren kan heten, maakt het er niet beter op. Ik ben niet tegen belezenheid en moeilijke woorden, maar krijg vaak het idee dat Lødemel Tvedt het tonen van haar kennis belangrijker vindt dan het verhaal dat ze vertelt. Dat is jammer, want ze kan wél schrijven. De stukken waarin ze dichtbij zichzelf blijft en schrijft over haar dementerende grootmoeder of haar bijbaantje in een opvanghuis voor autistische kinderen, zijn prachtig. Zelfs als ze daarbij ineens weer de diepte in gaat, schrijft Lødemel Tvedt ‘lekker’. Soms merkte ik ineens dat ik geen idee meer had wat ik nu eigenlijk las, en me al meerdere zinnen gewoon op het ritme van de tekst had laten meevoeren. Vaker echter sloeg ik flinke stukken tekst over omdat het filosofische geneuzel me niet kon boeien. Lødemel Tvedt snijdt met een soepele stijl een veelheid aan onderwerpen aan en is niet bang om heilige huisjes in te trappen, maar juist waar zij nadrukkelijk de diepte van de Marianentrog opzoekt, verliest ze wat mij betreft de urgentie die ik wél voel wanneer ze in haar eigen navel staart.