Dé hit van 2012?

Ayad Akhtar is in Amerika geboren als kind van Pakistaanse ouders. De hemelverdiener is zijn debuutroman, met veel autobiografische trekjes.

Hayat vertelt aan Rachel, zijn vriendin, over zijn jeugd ten tijde van Jimmy Carter, eind jaren zeventig. Zijn ouders zijn voor zijn geboorte geëmigreerd van Pakistan naar Amerika. Zijn vader heeft zich eenmaal in Amerika afgekeerd van de islam. Hij is dus een afvallige, tevens aan de drank en niet vies van een slippertje. Hayats moeder worstelt met de heimwee naar haar geboorteland en het gedrag van haar man. Ze is nog wel gelovig, en zijn avontuurtjes ondermijnen hun relatie.

Dan vlucht Mina, de hartsvriendin van Hayats moeder, uit Pakistan naar Amerika en trekt samen met haar zoontje in bij Hayat en zijn ouders. Mina blijkt over veel kennis van de Koran te beschikken en ze leert Hayat de diepere betekenis kennen. Dat dit leidt tot radicalisering in zijn geloof valt in eerste instantie niemand op. Mina is ook een mooie vrouw, en ondanks het leeftijdsverschil wordt Hayat verliefd op haar.
Dan wordt Mina op haar beurt verliefd op een joodse man en maakt trouwplannen met hem. Dit valt volledig verkeerd bij haar ouders en binnen de Amerikaans-Pakistaanse moslimgemeenschap, en Hayat ziet zijn kans schoon om haar te behoeden voor een fout. De joodse man verdwijnt door zijn toedoen van het toneel en Mina trouwt met een fundamentalist die haar dwingt alleen nog maar onder begeleiding met een boerka het huis te verlaten. Veel erger is dat hij haar stelselmatig mishandelt en Mina langzaam volledig wegkwijnt.

De recensent van The Chicago Tribune vermoedde bij het uitkomen van De hemelverdiener dat het dé hit van 2012 zou worden. Het lijkt er echter op dat hij geen gelijk gaat krijgen. Als je De hemelverdiener vergelijkt met bijvoorbeeld Het huis van de moskee van Kader Abdolah, omdat in beide boeken de islam een belangrijke rol speelt, delft De hemelverdiener onherroepelijk het onderspit. Het huis van de moskee is zoveel rijker geschreven, niet alleen qua stijl, maar ook qua inhoud. In De hemelverdiener vliegen de clichés je om de oren, en Akhtar is regelmatig te lang van stof.
De hemelverdiener is overigens geen slecht boek, want het biedt inkijkje in de Pakistaanse moslimgemeenschap in Amerika, en dat is op zich natuurlijk interessant. In hoeverre een en ander op de waarheid berust, is niet goed controleerbaar voor ons; niet-moslims in een ander werelddeel en in een heel andere tijd.

Goed vertaald door Ko Kooman.