Een reis om het (ver)zwijgen te boven te komen

Het boek Wat wij verzwijgen behandelt een heftig onderwerp, kindermisbruik in een familie die gewend is te zwijgen. Aisha Dutrieux weet dit thema in een autobiografische roman ingetogen en boeiend te bespreken. In het boek maakt Mia, de hoofdpersoon een reis door het heden en verleden terwijl ze het huis van haar overleden oom die haar in haar jeugd misbruikte, opruimt en schoonmaakt. Het boek is in briefvorm geschreven, Mia schrijft als het ware een lange brief aan haar oom die ze nergens bij naam noemt. Ook Mia haar naam komt door de gekozen briefvorm nauwelijks voor. Daarmee richt het boek nog meer de aandacht op Mia haar reis door haar gedachten en verwerking.
Als Mia haar oom overlijdt, is het misbruik al tientallen jaren geleden. Het heeft een breuk gebracht in de Nederlands Indische familie waarin sowieso al veel gezwegen en verzwegen werd. Ze moesten na hun komst in Nederland door en zich zo goed mogelijk aanpassen. Tegelijk is in de kindertijd de familieband in de familie hecht. Toch heeft niemand door dat de aandacht van de oom voor Mia meer is dan die van een soort suikeroom, dat er onder de dekens andere dingen gebeuren. Mia heeft een haat-liefde verhouding met haar oom en voelt zich schuldig aan het misbruik. Zij had tenslotte toch gevraagd om opgetild te worden, weliswaar als kleuter. Toen Mia vijftien jaar was, verbrak ze het zwijgen en vertelde haar ouders over het misbruik. Dit veroorzaakte een breuk in de familie. Mia, haar ouders en broers hadden weinig contact meer met de rest van de familie. Oma houdt haar pedofiele zoon de hand boven het hoofd en neemt hem weer in huis op als hij zijn straf heeft uitgezeten. Na het overlijden van de oom, gaat ze naar zijn huis en ruimt dat kamer voor kamer op en maakt het grondig schoon. Ze kiest zelf de volgorde, de ene ruimte confronteert haar meer met haar oom dan de andere. Ze begint bij de “gemakkelijkste”. Als haar gedachten, vragen en herinneringen spreekt ze uit. Daartussendoor staan korte cursief gedrukte hoofdstukken die meer beschrijvend het verleden laten spreken. Mia maakt zo niet alleen een reis door het huis maar ook door het proces van verwerken. Wanneer ze het huis afsluit nadat het helemaal is schoongemaakt, kan ze ook haar oom achterlaten. Ze omschrijft dat zo: “Ik laat je hier achter. De tijd is meer dan rijp. Ik ben niet meer het meisje dat ik ooit was, ik ben een getrouwde vrouw van veertig, moeder van twee dochters. Jij bent dood.”
Het boek zet tot nadenken aan en roept de vraag op wat ieder van ons verzwijgt, met welke redenen en wat de gevolgen daarvan zijn voor anderen. Het (ver)zwijgen of het nu in de Nederlands Indische gemeenschap is of als het om misbruik gaat, heeft altijd redenen en gevolgen. Dat maakt het boek heel duidelijk. Elk van de hoofdpersonen heeft zijn of haar rede om te zwijgen, ook Mia. Pas als zaken uitgesproken worden, kan er een vorm van verwerken plaats vinden.