Meer dan 5,5 miljoen beoordelingen en recensies Organiseer de boeken die je wilt lezen of gelezen hebt Het laatste boekennieuws Word gratis lid
×
Lezersrecensie

Adriaan van Dis: "naar zachtheid, warm omhelzen"

fredwierenga 05 september 2023
Adriaan van Dis: “naar zachtheid en een warm omhelzen”.

“Naar zachtheid en een warm omhelzen” is een verhaal van twee stemmen, die elkaar afwisselen en aanvullen. De ene stem is die van Adriaan, een negenjarige jongen die opgroeit bij zijn grootvader en zijn tante Ommie. De stem die vertelt over zijn belevenissen alsof hij zichzelf observeert van een afstand. De andere stem is die van de schrijver, een oude man die terugblikt op zichzelf als 9 jarige. Van Dis verbindt het heden met het verleden en toont zo de invloed van de oorlog op de familie. De titel van het boek is een eerbetoon aan de dichter Adriaan Roland Holst, die een grote invloed had op de jonge Adriaan van Dis. Adriaan van Dis groeide op in Bergen, waar hij als kind kennismaakte met hem. De titel verwijst naar het gedicht “Schemering”.
Het is een roman over een moeilijke jeugd en een traumatische familiegeschiedenis. Een mooi openhartig, warm en vlot geschreven, min of meer autobiografisch, verhaal over de jonge negenjarige Adriaan die tijdelijke opgevangen wordt bij zijn grootvader, Huibert. Dit omdat zijn vader thuis kampt met een oorlogstrauma die hij in de oorlog heeft opgelopen. Zijn grootvader heeft een dienstmeid Jans Broumels in huis die door Adriaan al gauw “Ommie” wordt genoemd. Voor de grootvader is deze dienstmeid tevens “meid voor dag en nacht”. Ze is voor Adriaan als een soort grootmoeder waar hij warme gevoelens voor koestert. En zij is tevens degene waarbij Adriaan zich serieus genomen voelt. Hij kreeg van Ommie allerlei nieuwe spullen. En het mooiste cadeau was de verrekijker. Hij noemt hem “Maresch”, naar de naam die hij in de koker zag staan. Met zijn Maresch kan hij de wereld verkennen en allerlei avonturen beleven en vanuit zijn kamer de straat bekijken en de mensen observeren die erlangs komen. Waaronder een vrouw, Melitta. Ze loopt mank en heeft een gehandicapte zoon. Zij trekken vooral zijn aandacht.
Ommie heeft een groot hart voor de mensen die het moeilijk hebben, de 'veertjes' die ze zo noemt. Ze laat ze binnen via de achterdeur, in haar gezellige keuken. Daar vraagt ze ook deze Melitta die uit Italië komt. Ommie probeert haar te troosten met zoete pepers, Peperoni’s, uit haar tuin. Ommie vraagt niets terug, alleen een beetje dankbaarheid. Ze is een trouwe hulp voor iedereen die haar nodig heeft, en dat is het mooiste compliment dat ze kan krijgen.
In het huis heerste grootvader, vaak gebogen over de beursberichten. Een zwijgzame man met een zakelijk verleden en hij was bezitter van een stuk land in de suikerstreek dat hij verpachtte. Er kwamen dagelijks heren bij hem, de notaris, een paardenhandelaar, het blokhoofd van de Bescherming Bevolking en de Kolonel, een Poolse bevrijder. In de familie was grootvader geen prater maar met de kolonel werden serieuze gesprekken gevoerd, gesprekken die veelal over de oorlog gaan. En dan is er Rini van Look. Hij heeft ook veel meegemaakt in de oorlog. Adriaan mocht hem graag. Van Rini van Look krijgt Adriaan bijles.
Adriaan gaat regelmatig in huis op zoektocht en vindt een verborgen oude kast. Daarin ontdekt hij dat zijn verrekijker van Jan Maresch is geweest en niet zomaar een merknaam is. Hij was in de oorlog een onderduiker geweest. Deze Jan Maresch bleek bevriend geweest te zijn met Ommie.
Ommie heeft al langere tijd last van vermoeidheid, hoesten en benauwdheid. Ze belandt daardoor plotseling in het ziekenhuis waar blijkt dat ze iets aan haar longen heeft. Grootvader neemt daarom contact op met de moeder van Adriaan of ze hem weer kan komen halen. Adriaan keert uiteindelijk terug naar het huis van zijn moeder en gaat op bezoek bij zijn vader die inmiddels tijdelijk in het gesticht is opgenomen.
Na twaalf weken keert Ommie terug uit het ziekenhuis “Gehavend en gebroken, maar ze leeft.” Ze realiseert zich dat ze in feite leefde aan twee kanten, jong met haar geleende kind en oud met een veeleisende brombeer. “Verscheurd”…
Ze zal later nog een bezoek brengen aan Duindorp, waar Adriaan samen met zijn moeder en drie zussen woont. Ze neemt twee fotoalbums mee waar zijn moeder en zussen vol bewondering naar kijken. En Adriaan is blij als Ommie hem een zilveren servetring geeft met zijn naam erop, een waardevol cadeau van zijn grootvader. Ommie leeft daarna nog tien jaren maar overlijdt uiteindelijk aan haar longziekte. Toch is er op de begrafenis weinig aandacht voor Ommie's leven – terwijl zij juist toch de vrouw was die iedereen samenbracht.
De volwassen Adriaan denkt vaak terug aan zijn jeugd en de rol die Ommie daarin speelde. Hij leest soms de documenten en brieven die hij van haar heeft bewaard en zit dan peinzend op een bankje in het park. Ommie heeft een blijvende indruk op hem gemaakt. Hij ziet hoe de wereld is veranderd maar toch: “Hoe meer ik negen word en terugstap in de tijd , hoe meer verleden ik in het heden vind”.

Van Dis schrijft met veel passie en inlevingsvermogen over zijn jeugd. Hij is niet bang om zijn kwetsbaarheid en zijn worstelingen te delen met de lezer en heeft een meeslepende schrijfstijl, die je meeneemt in zijn wereld. Dat is het resultaat van zijn kunstzinnige taal, die altijd aansluit bij zijn gevoel. De negenjarige Adriaan wordt geïnspireerd door de verhalen die hij hoort over de oorlog en tegelijkertijd heeft hij gezellige en intieme momenten met Ommie. Daarin voel je alles met hem mee.
Volgens A. Roland Holst:
“Diep woelt in hen 't onzegbare verlangen
naar zachtheid, warm omhelzen en de lange
strelingen van een vrouw die spraakloos mint...”

Reageer op deze recensie

Meer recensies van fredwierenga

Gesponsord

Wanneer zijn ploeg vastloopt door een reusachtig bot, gaat Boer Boris samen met Berend en Sam op onderzoek uit. Van welk dier zou dit bot kunnen zijn? Een cavia? Een marmot?

Marie zit op de beste school van de wereld met de allerliefste juf. Als haar klas uitgenodigd wordt om een week te ruilen met een andere klas, logeert Marie zelfs in een villa met zwembad en paarden.

De TikToks die geheimen van leerlingen én docenten onthullen, zijn enorm populair op Lauries school. Maar is het wel echt ongeluk als een meisje uit een van de sappigste TikToks om het leven komt?

Met zeven sleutels kan een bont gezelschap reizigers de schat van de meedogenloze Roverkoning in handen krijgen, als ze langs de zeven bewakers kunnen komen.

Noura leeft met een groot geheim – haar moeder mag absoluut niet ontdekken dat ze bij volle maan in een weerwolf verandert. En dan is er nog dat andere grote geheim ...

Als het afbrokkelende gebouw van Brams middelbare school wordt gesloten, moet hij ergens anders heen dan zijn beste vriend, Theo Thorbecke. Kunnen ze de school nog redden?

De kikkertjes maken weer met veel plezier en humor hun stripboeken. Met hun opbrengsten kunnen ze snoep kopen. Of kunnen ze het beter samen aan iets anders besteden?

Waakgorgel Jukko vertelt de Waakgorgeltjes-in-Opleiding en Melle dat er boven de poolcirkel een groot leger Brutelaars oprukt. De verdedigende Gorgels vallen allemaal in slaap.

Drie tieners bekennen de moord op Mirza. Alle drie hebben ze een motief, maar slechts een van hen is de dader. Wie viel Mirza aan op het feest? Wie is de mystery guest?

Er is een landelijke internetstoring en nu kunnen Quinn en Aaron geen huiswerk maken. Ze moeten een voldoende halen, anders moeten ze stoppen met hun videokanaal.

Een ode aan de allesoverstijgende kracht van vrouwenvriendschap en een intiem portret dat een nooit eerder getoonde kant van Marilyn Monroe laat zien.

Als haar vader haar herinneringen vertelt die niet rijmen met de geschiedenis zoals zij die kent, gaat Olga twijfelen over haar achtergrond.

Dit is het sensationele verslag van hoe Red Bull luidruchtig de Formule 1-wereld instapte en steeds succesvoller werd om uiteindelijk de sport te domineren met Max Verstappen.

Twee advocaten, de een wit, de ander zwart, proberen hun ten onrechte beschuldigde zwarte verdachte van de doodstraf te redden.

Tijdens een roerige debatavond aan de universiteit in Kiev verklaart Dani's jeugdvriend Pavel dat het socialisme dood is. Wanneer Pavel vervolgens verdwijnt, gaat Dani naar hem op zoek.

Journalist Gina deed jarenlang verslag van oorlogen over de hele wereld, maar sinds kort is ze correspondent in Rome. Na een zwoele zomeravond belandt ze in bed met haar jeugdvriend Okke.

Wanneer Poppy anonieme brieven ontvangt, betrokken is bij een ongeval en verrast wordt door een groot geldbedrag, wordt haar veerkracht zwaar op de proef gesteld.

Schrijfster Keet ontdekt dat de eigenaresse van een sjofele strandtent waar ze graag komt, illegaal onderdak biedt aan een groepje jongeren.

Bruce Cable, de extravagante boekhandelaar die zijn winkel bestiert op Camino Island, en de groep schrijvers die hij om zich heen heeft verzameld staan voor een nieuwe uitdaging.

Tanya, een Britse exchange student, komt een jaar lang in het gezin van Natalie en Matt wonen in hun luxe huis in Los Angeles. Ze begint steeds meer te lijken op hun overleden dochter Anabel.

Wanneer haar buurvrouw Kira dood wordt aangetroffen denkt iedereen aan zelfmoord. Maar Nancy is ervan overtuigd dat er kwade opzet is.

Amsterdam, 1824. In de kinderkolonie heerst een hard regime van tucht en discipline. Samen maken Karel en Lize een plan: proberen te ontsnappen uit Veenhuizen ...

Cornelisse en Wertheim selecteerden de mooiste en indrukwekkendste verhalen uit 12,5 jaar Echt gebeurd. Ook op papier beklijven deze verhalen. Een feest om te lezen!

Het team is een oude sekte op het spoor als plotseling de cold case roodgloeiend wordt: een jonge vrouw is sinds een paar dagen spoorloos verdwenen...

Pim Franssen beschrijft zijn reis vol beproevingen van twee jaar en twee dagen door 26 Afrikaanse landen in een oude Land Cruiser.

Over vergeving, spijt hebben van altijd maar doorgaan, het plezier van simpel leven en de kracht die schuilt in gewoon geluk.

Op Ivy's safari’s worden dieren alleen gefotografeerd. Ze stuit daarbij op verzet van de andere witte jagers, maar ze zet vastberaden door.

De zeventigjarige Cecilia kijkt ernaar uit de zomer ongestoord aan de kust door te brengen. Dit plan wordt echter verstoord als ze een onverwachte gast aantreft.

Met zijn kenmerkende opgerolde sokken, zijn taaiheid en wilskracht hoort Søren Lerby bij de absolute boegbeelden van het voetbal.

Als de jonge Ned Maddstone zich na een uit de hand gelopen grap op school plots in een streng bewaakte gevangenis bevindt, ziet de toekomst er veel minder rooskleurig uit.

Als je het lastig vindt om je gewoontes te veranderen, ligt dat niet aan jou. Slechte gewoontes blijf je herhalen, omdat je de verkeerde methode gebruikt.

Miljardair Georg zoekt hulp bij zijn vriend Joe Carling, voor zijn spoorloos verdwenen kleinzoon en enige erfgenaam. Iemand heeft er baat bij heeft als Filip nooit gevonden wordt …

Dumouin wordt geconfronteerd met plekken waar nederlagen, crashes en rivalen een voedingsbodem bleken voor twijfels, frustraties en onzekerheden.

Het jaar van Gwen van Poorten varieerde van paddoceremonies tot botox, van met je partner naar Burning Man en je daar verloven tot het verbreken van die verloving.

Qmusic-dj en brandweerman Tom geeft aan de hand van heftige, verdrietige, leuke en soms idiote verhalen een eerlijk en inzichtelijk beeld van het leven van een brandweerman.