Een goed voorbeeld matig uitgewerkt

Er zijn, sinds zeezeilen ook bereikbaar werd voor mensen die geen captain of industry zijn, of geen adelijke titel hebben, talloze boeken over zeilreizen geschreven. Waarbij onwillekeurig opvalt dat er meer schrijvende zeilers zijn dan zeilende schrijvers, als u begrijpt wat ik bedoel. L.H. Wiener is geen nieuwkomer in de Nederlandse literatuur en hij is zeiler. Dat gaf mij hoop op een boek over een reis per zeilboot, dat ook een zekere literaire kwaliteit heeft.
Jammer genoeg gooit Wiener al in de eerste pagina's zijn eigen glazen in, door zichzelf 'Coasting' van Jonathan Raban als voorbeeld te stellen. Daarover kan ik kort zijn: die kwaliteit haalt 'Zeeangst ' niet.

Het boek is prima leesbaar en tot op zekere hoogte amusant.
Maar het is ook behept met een paar manco's die mij persoonlijk irriteren. Hoewel ik zelf ook een zeiler ben, geloof ik dat je een willekeurige lezer niet moet vermoeien met al te veel zeiltechnische termen. Ondanks de ondertitel 'een logboek', geeft Wiener aan dat het boek meer had moeten worden dan een ordinair logboek. Dat wordt het echter onwillekeurig niet, onder andere door de gebruikte terminologie. Achterin is weliswaar een verklarende woordenlijst opgenomen, maar wie in een boeiend verhaal zit, wil niet worden opgehouden door woorden opzoeken in een lijst.
Wat ook niet meewerkt is de stijf-chronologische beschrijving van de reis zelf. Van a naar b en van b naar c. en dat zonder veel kraak of smaak. Zo schrijf je het inderdaad op in een logboek, niet in een literair boek, wat mij betreft..
Er is literair gesproken in het boek te weinig te genieten. Op het moment dat je zinnen, inzichten of sfeerbeschrijvingen tegenkomt die je bijblijven en er meer wordt getoond dan wat er wordt geschreven, is er sprake van literatuur. Dat fenomeen kent dit boek niet.
Wiener doet wel de nodige persoonlijke ontboezemingen, maar daaruit komt hij tevoorschijn als iemand met een lichtelijk misantropische inslag. Hij lijkt niet open te staan voor de wereld om hem heen. Ontmoetingen met voorbijgangers hebben vaak een ongemakkelijk karakter. Dialogen, zeldzaam als ze zijn in dit boek, hebben meestal een zielloos karakter. De momenten waarop niet over de reis zelf wordt gesproken, komen vooral voort uit zaken die de schrijver eerder heeft gelezen, niet uit zijn eigen waarnemingen.
Tel daarbij nog een neiging tot koketteren met overmatig alcoholgebruik en het te pas en te onpas voor een paar regels overschakelen op het Engels (Wiener is een gepensioneerde leraar Engels) en dan is mijn 'nitty gritty' met betrekking tot stijl en inhoud wel compleet.

Ik moet bekennen dat ik voor dit moment niets van Wiener had gelezen. Dat ik specifiek dit boek heb gekozen voor een kennismaking met zijn werk, heeft te maken met een soort zoektocht naar de combinatie literatuur en zeilen, c.q. varen. In die zin viel het boek mij nogal tegen. Als u er wat onbevangener tegenover staat, valt het u misschien mee.
Ik lees nu 'De verhalen' van Wiener. Een vuistdikke bundel die al zijn verhalen tot dato omvat. Ik heb er nog geen afgewogen oordeel over. De misantropie lijkt echter een constante factor. Dat hoeft geen bezwaar te zijn; W.F. Hermans is er groot mee geworden. In een boek dat 'Coasting' als voorbeeld had, werkt het echter contra-productief..