Halsema, hoeder van de rechtstaat

BOEK RECENSIE.

David Hielkema en Tim Wagemakers, Femke Halsema. Burgemeester van Amsterdam. Uitgeverij Atlascontact. 2025.
Een portret van Halsema’s burgemeesterschap tussen 2018 en 2025.

Het boek begint als een politieke thriller in aanloop naar haar aantreden, en eindigt met haar deelname aan de grote LHBTQ+ demonstratie in het Hongaarse Budapest. Dit, en nog veel meer belangrijke gebeurtenissen die het burgemeesterschap van Halsema markeren, worden door de Parool journalisten Hielkema en Wagemakers beschreven in Femke Halsema, burgemeester van Amsterdam.
De schrijvers nemen de lezer mee in zeven hoofdstukken over het verloop van het burgemeesterschap van Halsema als eerste vrouwelijke burgemeester van Amsterdam in 750 jaar. Zo wordt in het eerste hoofdstuk haar voorbereiding gedurende de sollicitatieprocedure uitgebreid beschreven en geduid. Hoe denkt zij, bijvoorbeeld, als intellectuele GroenLinkser zonder bestuurlijke ervaring alle Amsterdammers met elkaar te verbinden? Ook de controverse tussen lokaal GroenLinks en de lokale VVD komt hierin aan bod.
In de daaropvolgende hoofdstukken gaat het vooral over de dilemma’s waar Halsema als principieel vrijdenker in haar rol als burgemeester mee te maken krijgt. Zo wil zij geen burgemeester van Law and Order zijn, maar krijgt zij wel te maken met bezettingen van Universiteitsgebouwen en demonstraties waar zij hard moet optreden. Veelzeggend daarbij is dat Halsema in conflicten steeds weigert om publiekelijk een standpunt in te nemen.
In Hoofdstuk vier wordt uitgebreid stilgestaan bij het persoonlijk drama met haar zoon. En hoe dat door de media politiek geframed wordt.
De schrijvers staan voorts stil bij de impact van de landelijke Corona maatregelen voor de Amsterdamse jongeren. Halsema weet met succes en steun van andere burgemeesters te pleiten voor versoepeling van de maatregelen.
Halsema wil een burgemeester van alle Amsterdammers zijn. Keer op keer wordt zij hierin op de proef gesteld door gebeurtenissen en incidenten waar zij niet direct invloed op heeft, maar waar zij wel als burgemeester kritisch op aangesproken wordt. Zo leidt de Hamas aanval op Israël in oktober 2023 en de daaropvolgende genocide door Israël op de Palestijnse bevolking in Gaza tot veel spanningen in de stad. Met als voorlopig dieptepunt de Maccabi rellen in de nacht van 8 november 2024. Israëlische voetbalsupporters van Maccabi Tel Aviv worden die nacht opgejaagd en aangevallen door groepjes jongeren. Joodse Amsterdammers voelen zich ernstig bedreigd en Amsterdamse moslims voelen zich ten onrechte beschuldigd. Door de landelijke politiek wordt, naar aanleiding van deze gebeurtenis, specifiek gewezen naar jongeren met een migratieachtergrond.
De schrijvers eindigen hun boek met een analyse van Halsema’s burgemeesterschap. Ze is geliefd vanwege haar persoonlijke betrokkenheid bij mensen, haar moed (ze gaat het conflict niet uit de weg) en haar moreel leiderschap. Gehaat wordt ze vanwege haar betweterigheid en intellectualiteit. Tegelijkertijd heeft zij als eerste vrouwelijke burgemeester van Amsterdam, evenals Sigrid Kaag, voortdurend te maken met seksisme. Zij wordt strenger beoordeeld en krijgt met regelmaat scheldwoorden naar haar hoofd geslingerd. Halsema laat zich hierdoor niet weerhouden en is daarmee een rolmodel voor veel jonge vrouwen.
Hielkema en Wagemakers zijn er goed in geslaagd een evenwichtig beeld van Halsema te schetsen. Ze hebben haar kritisch gevolgd, zonder haar op een voetstuk te plaatsen. Het boek geeft daarnaast een inkijkje in de Amsterdamse politiek. Hoe debatten gevoerd worden (en waar Halsema zich als uitmuntende debater, staande weet te houden).
Het boek is bovendien zeer leesbaar geschreven. Een aanrader voor iedereen die geïnteresseerd is in lokale politiek en deze bijzondere vrouw en hoeder van de rechtstaat.