Indrukwekkend debuut

Gavriel Savit heeft met zijn debuut ‘de Zwaluwman’ een klein meesterwerk geschreven, dat inmiddels wereldwijd grote erkenning heeft gekregen. Het verhaal speelt in Polen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Hoofdpersoon is het meisje Anna dat, nadat haar vader na een actie van de Duitsers niet meer thuis is gekomen en zij bij vrienden van haar vader niet welkom is, een wat vreemde figuur, de Zwaluwman, volgt. Zij zwerven samen jarenlang rond om buiten het oorlogsgeweld te blijven. Op allerlei manieren proberen ze in leven te blijven.
Zowel Anna als de Zwaluwman zijn zeer taalgevoelig. Zo maakt de Zwaluwman Anna duidelijk dat het, om in leven te blijven, niet altijd verstandig is om de waarheid te spreken, dat de realiteit afhankelijk van de omstandigheden op verschillende manieren kan worden verwoord.
De schrijfstijl van Savit is indrukwekkend. Het verhaal is geschreven als een sprookje en zeer filosofisch. Het leest vlot maar door het accent op de betekenis van taal zijn er veel zinnen die je tweemaal moet lezen om de betekenis goed tot je te laten doordringen.
Zoals in andere sprookjes worden ook gruwelijkheden beschreven, maar wel op een heel bijzondere manier. Een scene zal ik nooit meer vergeten. Anna en de Zwaluwman maken mee dat vlak bij hen een groep mensen wordt geexecuteerd. Anna is gewend om bij gesneuvelde soldaten te zoeken naar nog voor hen bruikbare spullen. Zij stapt op de stapel lijken in het massagraf van de executie maar wordt daar door de Zwaluwman op heel subtiele wijze van teruggeroepen:

“ Kort daarop verbrak de Zwaluwman de stilte. ‘ Anna’ zei hij. In al die tijd dat ze samen waren was het de eerste keer dat hij haar in gezelschap van anderen bij die geheime naam had genoemd.’Nee’.
Het klonk niet berispend of boos. Het klonk vriendelijker dan ooit, en toen Anna van de stapel afstapte, legde hij zijn lange hand teder op haar achterhoofd, dichter bij een omhelzing was hij nog nooit gekomen. ‘Ik denk dat we ze hun spulletjes moeten laten houden.”

Na het lezen van het verhaal blijven er allerlei open vragen die de lezer zelf mag invullen. Dat is ook duidelijk de bedoeling, zo heeft de auteur in interviews aangegeven.

Een boek om een tweede keer te lezen.