Waanzinnig!

De Waanzin partituur- Emma van Hooff

(…) “Soms vraag ik mij af hoe heet de dagen moeten worden voordat het vlees van mijn botten valt. En wat ik dan in godsnaam onder die dagen moet leggen om ze op te stoken tot de gewenste temperatuur. Heel de tijd het beuken van de zee tegen de kliffen op de achtergrond. De golven die de kliffen uit hun slaap houden. Mijn hersenen horen die kliffen krijsen, zelfs hier in het gesticht” (…)

De Waanzinpartituur is de debuutroman van Emma van Hooff. Eerder schreef zij de dichtbundel “Placebomens”.
Het verhaal speelt zich af binnen het decor van een groepssessie in een psychiatrische kliniek.

Een van de patiënten die deelneemt aan deze groepssessie is de 31-jarige Am, die compulsief haar haren uit haar hoofd trekt als zij getriggerd wordt door “het lied”.

Am wil in de Waanzinpartituur zowel haar klinische hulpverleners, haar medepatiënten, maar vooral de lezer er van doordringen dat zij ten onrechte in deze psychiatrische kliniek is opgenomen.
Wat volgt is een vurig en onafgebroken monologisch vertelperspectief – opgedeeld in 3 lange hoofdstukken – waarin Am zich ook enkele malen rechtstreeks tot de lezer richt. Zij keert in gedachten terug naar de gezinsdynamiek, waarvan zij stelt het slachtoffer te zijn geworden.

Op een gedetailleerde, poëtische en prachtig metaforische wijze beschrijft Am haar moeder als een vrouw die haar eigen hypochondrische angststoornissen op haar dochter projecteert en haar volledig van de buitenwereld isoleert. Ook de dominante aanwezigheid van haar overleden grootmoeder die “als as onder haar voeten knerpt” is van grote invloed.

Meermalen keert Am vanuit haar gedachten terug naar het heden; de vertelkring waarin iedere patiënt zijn of haar ervaringen mag delen. Voor Am dé gelegenheid om de echte reden van haar opname in de kliniek te uitdragen, waardoor voor iedereen voor eens en altijd volledig duidelijk zal worden dat haar moeder – die onderweg is om Am in de kliniek te kunnen bezoeken – in dit geval “de gestoorde” is en dus haar plek in de kliniek zou moeten innemen.

An markeert “gele woensdag” – de dag waarop de tonen van het “Dies Irae” van Mozart in de verte hoorde galmen – als het keerpunt in de overlevering aan haar moeders grillen. De enige mogelijkheid om aan haar moeder te kunnen ontsnappen lijkt een manipulatief tegengeluid….

Als lezer wordt je volledig meegezogen in de complexe en betogende gedachtenstorm van Am, terwijl je je op afstand continu blijft afvragen aan wie van beiden nu werkelijk “de gekte” kan worden toegeschreven: is het aan moeder of wellicht toch dochter, of wordt je zelf als lezer de waanzin in gesleurd?

Het snelle schakelen tussen het heden en verleden is vergt voor de lezer hier een daar een goede focus op het verhaal, maar levert daarentegen een onmisbare bijdrage aan de sfeer van waanzin die je als lezer daadwerkelijk gaat voelen.

Zou het Am lukken om op tijd te kunnen ontkomen van de waanzin van haar moeder en zou zij de lezer kunnen overtuigen van haar gelijk? Of is het –zoals de beginvraag van het verhaal luidt– te laat voor alles?

Een waanzinnig en adembenemend relaas dat door de schrijfster op een uiterst ingenieuze wijze is geconstrueerd… tot de allerlaatste zin.