Pen en penseel

In ´Het model en andere verhalen´ bundelde vertaalster Gerda Meijerink vier verhalen van de Duitse beeldend kunstenaar Kurt Löb (1926-2015). Löb was schilder en tekenaar en woonde het grootste deel van zijn leven in Nederland. In elk verhaal komen een schilder en zijn (potentiële) model voor. Löb vertelt vooral over de wisselwerking die er tussen de schilder en het model ontstaat. Het boek deed me meteen denken aan een van mijn favoriete films ‘La Belle Noiseuse’. Die film gaat ook over een schilder en zijn model; vier uur lang gebeurt er ‘weinig’ en toch verveel je je geen moment.

Maar het beschrijven van de erotische spanning tussen de schilder en zijn (naakt)model lijkt geen doel op zich. Het eerste verhaal gaat over een schilder Meindl die vooral ‘berglandschappen en bloemstillevens’ schildert van ‘matige kwaliteit’. Pas als hij zijn oude werk in de kachel opstookt, als een razende zijn penseel over het doek jaagt en ‘menselijke figuren’ gaat schilderen, komt hij tot de ware kunst. ‘Zo zat Meindl achter zijn ezel: hijgend en zuchtend – bijna als tijdens een geslachtsdaad.’

Het boek is mooi geïllustreerd met Löbs eigen tekeningen. Het lijkt alsof hij zijn potlood/krijt als een kwast hanteerde, wat resulteerde in “schilderachtige”, bijna surrealistische tekeningen. Je moet ze goed bekijken om te zien wat er precies is afgebeeld.

Als ik iets te mopperen wil hebben, zou ik zeggen dat de schrijver soms veel woorden nodig heeft (of ligt dat aan de vertaling?). Veel zinnen konden strakker geschreven worden. Want nu lees ik bijvoorbeeld: ‘de ruïne van een voormalig klooster’, een pleonasme vergelijkbaar met ‘een ronde cirkel’. Maar Löb heeft de verhalen overduidelijk met liefde geschreven. Dat is veel waard. Het motto van de verhalenbundel luidt: ‘In woord en beeld verhaal ik om nogmaals te bestaan.’ Het is hem gelukt.