Lezersrecensie

Nederland, Suriname en Engeland in de achttiende eeuw, gezien door de bril van een kunstzinnige militair.


Ruud Gras Ruud Gras
15 mrt 2020

Het boek is een levensbeschrijving van John Gabriel Stedman, die leefde, in roerige tijden, van 1744 tot 1797. John werd als zoon van een officier in de Schotse Brigade in Nederland geboren. Hij krijgt een goede opvoeding, maar als puber ontspoort hij toch behoorlijk. Hij start zijn loopbaan als aankomend officier in de Schotse Brigade, waaraan hij zijn leven lang verbonden bleef. Na zijn militaire opleiding in Nederland wordt hij uitgezonden naar Suriname, om daar slavenopstanden neer te drukken, Marons op te sporen en verdere onrusten te voorkomen. In Suriname ziet hij hoe slaven soms ernstig mishandeld worden, wat diepe indruk op hem achter laat. Hij maakt diverse patrouilles naar de binnenlanden mee en leeft daar ook geruime tijd. Hij verbind zich aan de mooie slavin Joanna, waarmee hij een uiterst liefderijke relatie opbouwt en waarmee hij een zoon, Johnny, kreeg. Zoals zoveel blanken in de tropen krijgt hij regelmatig te maken met tropische ziekten en insectenbeten. Hierdoor verzwakt hij enorm. In Suriname ontwikkeld hij een voor die tijd aparte kijk op slavernij. Hij beschouwt slaven als niet minderwaardig aan blanken. De zware bestraffingen die slaven voor lichte overtredingen al krijgen vindt hij afschuwelijk. Uiteindelijk, na dik 4 jaar, wordt hij teruggeroepen. Joanna wil niet mee, maar hij slaagt erin Johnny vrij te kopen en mee terug naar Nederland te nemen. Terug is hij ziekelijk en neemt zijn oude leven weer op als officier in de Schotse Brigade. Als Nederland geen behoefte meer heeft aan extra soldaten wordt de Schotse Brigade terug naar Schotland gestuurd. Daarop leeft Stedman eerst in Londen en later in Wales. In zijn late leven is hij, ofschoon niet meer bij machte zijn militaire verplichtingen te vervullen, gepromoveerd naar een hoge rang.
Waarom is Stedman nu interessant? Naast militair was hij ook kunstenaar, hij maakte kunstzinnige prenten van alles en iedereen die hij tegenkomt, hij schreef gedichten en in de laatste periode een uitgebreid verslag van zijn ervaringen in Suriname. Dat laatste werd, verluchtigd etsen gebaseerd op zijn eigen prenten, succesvol uitgegeven. Uiteindelijk sterft hij op 52 jarige leeftijd, gesloopt door de tropische ziekten.
Roelof van Gelder heeft het leven van John Stedman uiterst boeiend en leesbaar weergegeven. Alle perioden uit zijn leven, zowel in Nederland, Suriname als Engeland worden ruim belicht. Het boek leest als de spreekwoordelijke trein, hoewel die nog niet reed in de tijd dat Stedman leefde. Een aan te raden boek dus voor geïnteresseerden in de geschiedenis van die periode, Suriname en de slavernij.

Reacties

Meer recensies van Ruud Gras

Boeken van dezelfde auteur