Geslaagd en spannend op historische feiten gebaseerd familieverhaal

Recensie van het boek ‘De man die weg moest’ van Frances Sanders

Dat elke familie zijn geheimen heeft is bij iedereen bekend. Dit boek is de onthulling van een heel bijzonder familiegeheim. Bij een familiereünie komt een nicht van de auteur met een doos met oude brieven op de proppen. En dan is de belangstelling van de auteur gewekt; er was altijd een zwijgen als het om het verleden van haar grootvader ging. De lezer wordt in dit snel geschreven en zeer leesbare boek deelgenoot gemaakt van het leven van Jacob Dirkmaat. De ondertitel ‘Hoe leven van mij grootvader in 1943 eindigde onder de guillotine’ maakt elke lezer hongerig naar de inhoud.

Van groenteteler tot handelaar in lompen, Jacob Dirkmaat heeft zijns ondanks carrière gemaakt. Zijn leven kent keer op keer tegenslagen die niets met zijn eigen daden, maar meer de tijd waarin het leefde hun oorzaak vinden. De crisis met de enorme geldontwaarding zet zijn werk als groente-exporteur op losse schroeven, een ongelukkige val ruïneert zijn groentewinkel in Amsterdam waar hij met zijn zes kinderen na het overlijden van zijn vrouw alleen voorstaat, de strikte regelgeving van nazi-Duitsland (die inmiddels ook in het geannexeerde Oostenrijk) geldt doet zijn handel de das om.
Elke keer als hij struikelt, biedt het toeval (bijvoorbeeld een toevallige ontmoeting) een nieuwe kans, die hij met beide handen aangrijpt en toch is hij geboren voor het ongeluk. Kennelijk. Elke keer stort zijn wereld in. De laatste keer zal hem noodlottig worden.

Frances Sanders heeft het boek geschreven als filmscript. Met name in het eerste hoofdstuk voelt de lezer zich toeschouwer van de laatste fase in het leven van haar grootvader, Jacob Dirkmaat. Er is heel veel research gedaan om tot dit resultaat te komen. Zelf zegt ze daar ongeveer over dat het verhaal grotendeels op schriftelijke bronnen, vraaggesprekken en andere feiten berust. Daar waar er lacunes waren, heeft ze die met haar eigen fantasie aangevuld.

Het resultaat is een zeer geslaagd op historische feiten gebaseerd familieverhaal over de grootvader van de auteur. Van harte aanbevolen!