Een doordachte oorlog?

De tweede wereldoorlog is in volle gang. Agressor Duitsland vindt een geallieerde vijand tegenover zich waarvan niet gezegd kan worden dat zij geweldig samenwerken. Het onderling vertrouwen tussen Amerika, Engeland en Rusland is laag, er is slechts één gezamenlijk belang; de overwinning op nazi-Duitsland. Daarnaast hebben zij elk eigen agenda’s en belangen.

Professor filosofie Williard Mayer- de ik-persoon in dit verhaal- is nu geheim agent en analist Duitse inlichtingen. Hij krijgt in 1943 een persoonlijke opdracht van de Amerikaanse president Franklin Delano Roosevelt om een precaire kwestie uit Polen te onderzoeken en hiervan verslag uit te brengen, ter voorbereiding op de komende conferentie van Roosevelt met Churchill en Stalin, omdat dit de besprekingen, vooral met Rusland, in de weg kan staan. Dat hij daarvoor ook naar Londen moet vindt Mayer geen straf, hij kent er nog wat mensen.
Later moet hij mee met Roosevelt, via Caïro, naar de conferentie van de Grote Drie in Teheran. Niet alleen als adviseur en vertaler, maar ook als boodschapper met geheime informatie. De lezer beleeft de reis mee die met de nodige problemen, verrassingen, ontmoetingen en zelfs doden verloopt. Spionage blijkt een duivels spel.

Von Ribbentrop, minister van Buitenlandse Zaken, diplomaat en Grupenfuhrer van de SS krijgt via een spion -Cicero- interessante stukken van de Engelsen in handen over de ophanden zijnde conferentie in Teheran waarover hij Himmler, vooruitlopend op een bijeenkomst voor alle SS -generaals, informeert. Duitsland heeft hier natuurlijk geen belang bij dus de genoemde Poolse kwestie met betrekking tot Rusland kan de Duitsers goed uitkomen, tegelijk zou het goed zijn de conferentie te verstoren. Dit alles vraagt om een spel dat bijzonder goed gespeeld moet worden.
Tegelijk legt Hitler zelf aan de Grote Drie een plan voor vrede voor, die voor Duitsland beter zou kunnen uitpakken dan wat er mogelijk op hun conferentie besloten kan worden. De onvoorwaardelijke overgave, welke idee vooral Amerika daar ook bij heeft, is voor Hitler niet acceptabel.
Generaal Schellenberg heeft ook kennis van de stukken van Cicero en ontwikkelt, naast zijn koerierswerk voor het plan van Hitler, een plan voor de Teheran conferentie met een eigen agenda waar hij anderen in betrekt waaronder Himmler. Zijn plan wordt uitgewerkt en op voorhand worden allerlei voorbereidingen getroffen, manschappen gerekruteerd en verbinding gelegd met groepen in Perzië. Het wachten is op de definitieve goedkeuring van Hitler.
Maar ook admiraal Canaris heeft vanuit de Abwehr zijn eigen plan om deze bijeenkomst te laten mislukken.
En zo wordt een hoog spel op veel verschillende borden gespeeld, dat is voer voor alle spionage- en contraspionagenetwerken. Maar vlak ook de politieke en strategische zetten op het speelveld niet uit.

Interessant dat de schrijver een relatief kleine gebeurtenis in het totaal van alles dat er in WO2 gebeurt is, hoewel zeker niet onbelangrijk, oppakt en vervolgens ombuigt tot een boeiend boek. Het verhaal is een stevige mix van feiten uit WO2, de wereld van spionage en vergaande fantasie, allemaal ontsproten aan de echte geschiedenis en aan het brein van de schrijver.
Kerr is sterk in het bloemrijke taalgebruik dat hij hier ten volle ten toon spreidt net als het gebruik van metaforen. Het hele verhaal heeft hij zeer rijk gelardeerd met veel personages, allerlei diensten met evenzovele afkortingen en gedetailleerde beschrijvingen van omgeving en tijd waarin alles zich afspeelt.
Waar hij daadwerkelijk de geschiedenis volgt, waar hij een net iets andere richting opgaat en welke situaties hij voor het verhaal geconstrueerd heeft is een vraag voor de lezer, want wat verzonnen lijkt kan misschien toch waar gebeurd zijn. Kerr geeft naast zijn verschillende complotten ook blijk van bijzondere inzichten die hij via zijn personages te berde brengt. Of dit verzonnen is door de auteur of opgedoken uit oude gespreksverslagen? Alleen Philip Kerr kan het weten.