Een leerzaam boek

Dit boek komt op een goed moment, nu de Arbeitseinsatz als onderbelicht aspect van de oorlog eindelijk momentum krijgt in de literatuur. De auteur zegt zelf niet voor niets het volgende over haar werk in de inleiding: "Het is bedoeld als aansporing om meer aandacht te genereren voor dit onderwerp, om het zo in al zijn facetten een volwaardig onderdeel te laten zijn van onze oorlogsgeschiedenis."

Er wordt eerst een historisch context gegeven van de Arbeitseinsatz. Daarna wordt in zes hoofdstukken ingegaan hoe de tewerkgestelden de diverse aspecten beleefd hebben, en de nasleep ervan in de jaren na de oorlog. Hierbij put de auteur uit zowel archiefstukken als persoonlijke interviews. Het is indrukwekkend om te lezen hoe uiteenlopend de ervaringen waren afhankelijk van de situatie waarin een ieder terechtgekomen is, en hoe onvoorbereid en bevooroordeeld de samenleving met de tewerkgestelden omging.

Het maakt niet uit of je al iets wist van het onderwerp of niet, het is een leerzaam boek dat aantoont dat de oorlog voor veel mensen in verschillende tinten grijs komt en niet altijd zo zwart/wit (verzetsheld vs collaborateur) is als mensen denken.