Een verwoestende roman

Reis naar het einde van de nacht is het roman debuut van de Franse auteur Louis-Ferdinand Céline (1894-1961) uit 1932 bevat 560 pagina’s. Het taalgebruik in deze roman van Céline blies mij 30 jaar geleden volkomen omver, maar heden ten dage herlezen lijkt het allemaal wat milder. De roman is een verpletterend zwartgallig epos, dat begint in de modderige loopgraven van de slagvelden van de Eerste Wereldoorlog, via de snikhete jungles van Afrika naar Amerika en eindigt in de arme buitenwijken van Parijs.

We gaan op een uitzichtloze reis, met hoofdpersoon Ferdinand Bardamu door de absurde wereld, om telkens tot dezelfde conclusie te komen: “De maatschappij deugt niet en hij wordt er door mensen bepaald niet beter op!” De zinnen zijn vol platvloerse spreektaal en worden vaak nog even door een sterke vergelijking, van extra komische- of treurige draai voorzien. Bardamu ziet de mensheid als slachtoffer van zijn driften, onder een laagje beschaving wordt hij gedreven door hebzucht, woede, moordlust, jaloezie, niemand is echt te vertrouwen. Hij wil doordringen tot in het diepste van de duisternis, de donkerste kant van de mens, de bedevaart voltooien tot in de hel. De roman is ook een aangrijpende verkenning van armoede, de zwakken en behoeftigen krijgen de klappen, armoede is voor hun levenslang een diep vernederend vonnis.

De roman zit boordevol met geniale pakkende zinnen, keiharde vaak sarcastische humor, pikzwart van inhoud, maar wel heel treffend en raak. Zoals bij de allerbeste romans, zeg maar de grootste klassiekers, is dit een soort boek dat je bij elke lezing weer verrast en overdondert, het zit vol interessante maar niet zo sympathieke personages, de teksten zijn vaak vulgair, hartverscheurend en weerzinwekkend. Maar bovenal is het een onvergetelijke verwoestende roman.

“De waarheid is een eindeloze doodsstrijd.”