Niets bestaat dat niet iets anders aanraakt

Bezonken rood kwam uit in 1981. Een prachtige autobiografische roman van Jeroen Brouwers.

Brouwers zat samen met zijn oma, moeder en zusje in jappenkamp Tjideng. Zijn vader verbleef als krijgsgevangene in Japan, zijn 2 broers zaten in mannenkampen. Families werden uit elkaar gerukt.

‘Toen zij er na jaren uit werd bevrijd was zij niet meer dezelfde als die zij was voordat zij er in werd opgesloten’.

Brouwers is zijn moeder kwijtgeraakt en heeft nog maar sporadisch contact. Het boek begint met het bericht dat zijn moeder is overleden. Door haar dood komen de herinneringen uit het kamp terug. Gruwelijke herinneren, meer dan gruwelijke herinneringen. Zo gruwelijk dat je als lezer zelfs begrijpt hoe het brein van een kleuter het gevoel van houden van kan uitschakelen.. Een kind die zijn moeder gefolterd ziet worden beschermt zijn gevoel en zorgt op latere leeftijd voor eelt op de geest.

De moeder die Brouwers had voordat ze in het kamp belandden komt terug via Liza, een oude vlam waartoe Brouwers zich extreem aangetrokken voelde. Zij belichaamt de moeder van weleer die hij zo mist. ‘Maak het eelt zacht dat mijn lichaam zo overwoekerd’.

Ik heb genoten van het boek, wat schrijft Brouwers mooi en wat hebben de mensen in deze kampen geleden. Met pijn in mijn hart en buik heb ik een deel van het boek gelezen. Wat mij werkelijk raakt zijn de kinderlijke beschrijvingen hoe hij het op die leeftijd zag. Ik snap het, begrijp het en voel de pijn. Dit boek zal me zeker bijblijven. Verplichte literatuur vanaf de vierde klas van de middelbare school, zou ik zeggen.