India, Oeganda en Engeland

‘…You can’t exactly stop birds from flying, can you? They don’t recognize borders-they go where they’ll…” (p.159)
“In a way, I suppose, we’re all birds of Uganda” (Mr. Shah, p.160)

“Uganda, my beautiful land. In spite of everything I have lost, it is so good to be home” (Hasan Saeed, p.330)

Sameer werkt als advocaat in Londen en krijgt de kans om naar Singapore te gaan met een aantal belangrijke partners. Hij is echter verbonden met zijn Indiaas-Oegandese familie in Leicester, die het liefst zien dat hij in Engeland blijft. Sameer wil uitvliegen, maar heeft geen plan.

Leicester blijkt niet veilig te zijn als Sameers jeugdvriend Rahool wordt aangevallen en hierdoor blijvend gehandicapt is. Zijn andere beste vriend Jeremiah wil doorbreken als producer. Sameer werkt veel en voelt zich steeds minder thuis in Engeland. Als de rijke familievriend Mr. Shah hem uitnodigt om naar Oeganda te komen, raakt hij gefascineerd door de schoonheid van het land.

Hasan, eigenaar van Saeed&Sons, probeert zijn imperium overeind te houden ten tijde van de Oegandese onafhankelijkheid in 1962. Het wordt steeds moeilijker voor zijn Indiaas-Oegandese familie om onder Amins regime te leven. Hasan blijft zo lang mogelijk in Oeganda te blijven, maar moet uiteindelijk zijn zaak aan zijn zwarte bediende Abdullah overdragen. Hasan schrijft brieven aan zijn overleden eerste vrouw en is hiermee de stem van de verdreven Indiase Oegandezen.

De afrikanisering van Oeganda en de effecten daarvan op de Aziatische gemeenschappen staan centraal in het boek. In 1971 dwong dictator Amin de Oegandezen met Aziatische roots om het land binnen drie maanden te verlaten. Dit had rampzalige gevolgen voor deze gemeenschappen, maar ook voor Oeganda zelf. Een groot deel van de Oegandese economie was namelijk te danken aan Aziatische ondernemers.

Door middel van de personages Sameer en Hasan wordt de weg naar een thuisgevoel voor de Indiase Oegandezen beschreven. Hoewel de personages in een verschillende tijdscontext naar Oeganda terugreizen, zijn er parallellen te vinden: beiden zijn in eerste instantie overweldigd door de puurheid van het land en verhouden zich tot de familie van Abdullah. Ook vinden de personages binnen hun tijdscontext de essentie van het moslim-zijn terug in Oeganda: Sameer vindt meer tijd om te bidden en komt zo meer in aanraking met de schoonheid van de islamitische tradities.

De beschrijvingen van de rituelen en gemeenschappen zijn levendig, waardoor deze ook voor niet-ingewijden begrijpelijk zijn. Liefde en pijn worden sterk met elkaar verbonden binnen Sameers familie: enerzijds geeft hij veel om zijn ouders, anderzijds voelt hij de intergenerationele pijn van het vluchten uit Oeganda en de drang naar vrijheid. Door het gemeenschapsgevoel zijn de familiebanden hecht: men blijft binnen de Indiaas-Oegandese gemeenschap. In het moderne Oeganda blijken de sporen van het verleden nog aanwezig te zijn in de vorm van segregatie. De vooroordelen tussen zwarte en Aziatische gemeenschappen leiden ertoe dat Sameers ouders in Engeland het afkeuren dat hij met een zwarte vrouw trouwt.

De verhoudingen tussen verschillende bevolkingsgroepen in Oeganda werden na de onafhankelijkheid verder op scherp gezet, maar zijn het resultaat van de Britse overheersing. De Engelse kolonisten zetten met name Indiërs in om een verbinding te vormen tussen de lokale bevolking en de kolonisten te vormen. Na de onafhankelijkheid werden de groepen aan hun lot overgelaten en door het regime van Amin verder verdreven. Ruim 80.000 mensen raakten ontheemd. De geschiedenis wordt in het boek helder weergegeven.

Hafsa Zayyan studeerde rechten aan Cambridge en Oxford en is van gemengde afkomst. Voor We’re all birds of Uganda heeft ze uitgebreid onderzoek gedaan naar de verdrijving van de Aziatische gemeenschappen uit Oeganda. Zayyan heeft het boek in ongeveer zes maanden tijd geschreven, met het doel om de onderbelichte geschiedenis van de Indiase Oegandezen onder de aandacht te brengen. Daarnaast is ze actief als advocaat, wat ook naar voren komt in het personage Sameer. Zayyan biedt een gebalanceerde en morele kijk op de raciale verhoudingen van toen en nu.