Advertentie

“Van het westelijk front geen nieuws” staat op alle lijstjes met grote belangrijke en invloedrijke romans over de Eerste Wereldoorlog. Terecht. Wanneer het boek eind 1928 eerst als feuilleton in een Berlijnse krant wordt gepubliceerd leidt dit tot een verdubbeling van de oplage bij de krant. De populariteit van het feuilleton trekt de aandacht van de Nederlandse uitgeverij Bijleveld die er dan ook direct bij is om de rechten voor Nederland te kopen. Een paar maanden na de publicatie in Duitsland eind januari 1929 verschijnt de roman in vertaling in Nederland halverwege april 1929. Vertalingen in andere landen volgen snel. De immense populariteit in de westerse wereld van “Van het westelijk front geen nieuws” wordt nog verder aangezwengeld wanneer het boek in 1930 in de Verenigde Staten wordt verfilmd en met een Oscar wordt bekroond. Zowel boek als film zijn internationale kaskrakers.

“Van het westelijk front geen nieuws” is een semiautobiografische roman. Remarque gebruikt zijn eigen ervaringen aan het front in West-Vlaanderen en de verhalen die hij hoorde als patiënt en als administratief medewerker in een militair ziekenhuis tegen het einde van de oorlog. De ik-verteller in het boek is Paul Bäumer (= Remarque) die samen met een groot aantal klasgenoten, aangemoedigd door een docent, besluit om vrijwillig dienst te nemen in het Duitse leger in de eerste jaren van de oorlog. Wanneer de groep jongens, mannen zijn het nog niet, aankomen bij het front hebben ze geen idee wat ze te wachten staat. In een verschrikkelijke korte tijd worden zij, die in leven blijven, geharde soldaten. De doden om hen heen, het nooit aflatende geknetter van mitrailleurs, het gebulder van kanonnen, de stank van rottend (mensen)vlees, het slechte eten, de geur van het eigen ongewassen lichaam en dat van de soldaten naast je, de luizen, het bloed van gewonde kameraden, de ogen van de vijand, een rondslingerend been, het is om gek van te worden. De enige manier voor Paul Bäumer en zijn kameraden om te overleven is door een beest te worden dat vertrouwd op zijn dierlijke instincten. Al is het (bijna) niet vol te houden om ieder keer weer in het heetst van de strijd de eigen menselijkheid uit te schakelen.

Wanneer Bäumer een paar weken op verlof naar huis mag en wanneer hij kort na terugkeer aan het front gewond in een ziekenhuis komt te liggen, neemt de twijfel meer en meer toe; kan hij (en zijn kameraden) wanneer de oorlog over is weer het ‘gewone’ leven van alledag oppakken? Is hij nog in staat om weer terug mens te worden om zijn verhaal te vertellen aan anderen die niet in de loopgraven hebben gelegen? De enige die Bäumer nog begrijpen zijn de kameraden met wie hij dag in dag uit in de loopgraven zit. In de zomer van 1918 nemen de geruchten over een op handen zijnde wapenstilstand en zelfs vrede toe. Om hem heen vallen steeds meer kameraden met wie hij al die jaren heeft gediend er lijkt geen einde te komen aan de oorlog.

Remarque schrijft in een afgemeten korte zakelijke stijl die (bijna) ironisch afstandelijk is, wat het allemaal nog aangrijpender maakt. Dat het boek in de jaren na publicatie zo’n succes was, is hierdoor te verklaren. Bäumer was er van overtuigd dat hij niet in staat zou zijn om zijn oorlogservaringen aan ‘gewone’ burgers te vertellen, ze zouden hem niet kunnen begrijpen. Remarque slaagde er wel in om zijn ervaringen te delen. Of iedereen het heeft begrepen? De Nazi’s gooiden zijn boeken in 1933 op de brandstapel en een aantal jaren later begon de Tweede Wereldoorlog.

Reacties op: Wandelende doden

115
Van het westelijk front geen nieuws - Erich Maria Remarque
Jouw boekenplank Jouw waardering
Jouw recensie   Schrijf een recensie
? Bestel dit boek bij Libris.nl Bestel het boek vanaf € 19,50
E-book prijsvergelijker