Zacht verdriet

Er zijn prentenboeken die je voorbereiden op het leven. Er was eens een beer is een boek dat helpt wanneer het leven even stilvalt. Dit verhaal begint niet met een probleem dat opgelost moet worden, maar met een verlies dat niet ongedaan te maken is. Beer sterft. En vanaf dat moment draait de wereld niet meer zoals voordien.


Het verhaal wordt verteld vanuit Haas en Wezel, die achterblijven. Zij zijn het die verder moeten, terwijl alles in hen schreeuwt dat dit niet kan. Beer komt niet meer terug, en dat is een waarheid die niet te begrijpen of te herstellen valt. Die rauwe vaststelling vormt de kern van dit boek. Niet de dood zelf staat centraal, maar wat er daarna gebeurt: de leegte, de verwarring en het zoeken naar houvast.


Wat dit boek zo sterk maakt, is dat het verlies niet wordt verzacht of uitgelegd. Haas en Wezel proberen grip te krijgen op wat er gebeurd is. Ze zoeken oplossingen, willen de wereld weer laten draaien zoals vroeger. Maar gaandeweg wordt duidelijk dat dit niet lukt. En dat het ook niet hoeft. Verdriet vraagt geen oplossing, maar tijd en ruimte.


De tekst van Lars Zuidweg is ingetogen en trefzeker. Met weinig woorden wordt veel gezegd. Het verhaal laat stilte toe en durft die ook te laten staan. Er is geen haast om verder te gaan, geen boodschap die er “moet” zijn. Dat maakt het boek eerlijk en herkenbaar, ook voor kinderen. Het erkent dat verdriet niet logisch is en niet netjes verloopt.


De illustraties van Merel Eyckerman versterken dat gevoel op een heel subtiele manier. De wereld van Haas en Wezel oogt anders na het verlies van Beer. De sfeer verandert, de beelden ademen gemis. Houdingen, blikken en lege ruimtes vertellen wat woorden soms niet kunnen. Kinderen voelen dat er iets veranderd is, ook als ze het nog niet volledig kunnen benoemen.


Er was eens een beer toont rouw als een proces. Niet als iets dat opgelost wordt, maar als iets dat gedragen wordt. Haas en Wezel leren niet “vergeten”, maar langzaam aanvaarden dat Beer er niet meer is, terwijl hij tegelijk aanwezig blijft in herinneringen. Dat is een krachtige en troostende boodschap, zonder dat ze expliciet uitgesproken wordt.


In de klas


Dit boek is bijzonder geschikt om te gebruiken bij thema’s als verlies, afscheid en verdriet. Het leent zich voor rustig voorlezen en open gesprekken, waarin kinderen mogen vertellen wat zij voelen of denken, zonder dat er juiste of foute antwoorden zijn.


De illustraties bieden veel aanknopingspunten om gevoelens te benoemen: Wat zie je? Hoe voelen Haas en Wezel zich hier?


Het boek kan ook ingezet worden na een concreet verlies in de klas, als steunend verhaal dat erkenning geeft aan emoties.


Thuis


Thuis kan Er was eens een beer helpen om moeilijke gesprekken voorzichtig op gang te brengen. Het boek biedt herkenning en laat zien dat verdriet er mag zijn. Samen lezen, samen kijken en soms gewoon stil zijn, volstaat. Het verhaal dwingt niets af en laat ruimte voor wat er op dat moment nodig is.


Tot slot


Er was eens een beer is een moedig en zacht prentenboek over afscheid nemen. Het toont dat sommige dingen niet opgelost kunnen worden, maar wel gedragen. Door Haas en Wezel centraal te zetten, laat het boek zien hoe rouw eruit kan zien: chaotisch, stil, pijnlijk en langzaam veranderend.


Een waardevol boek dat kinderen (en volwassenen) ernstig neemt in hun verdriet en hen daarin niet alleen laat.


Bedankt uitgeverij Lannoo voor dit prachtexemplaar! Bedankt boeken.cafe!