Lezersrecensie
De tuinen van Buitenzorg, is een literaire reis in de tijd en naar een land aan de andere kant van de wereld.
De tuinen van Buitenzorg
Jan Brokken
‘Op een late zomermorgen hoor ik op de radio een pianostuk dat geschreven is door een componist van Poolse origine en de titel “De tuinen van Buitenzorg” draagt. Een wonderbaarlijk mooi stuk’.
Het brengt de auteur in een keer terug in de Kebun Rya Bogor, de majestueuze hortus botanicus van Bogor. Een van de plekken die de auteur bezoekt op zoek naar kleuren, geuren, geluiden van de eerste jaren van de nog jonge Olga in Nederlands Indië.
Olga vertrekt op haar 23e met haar man Han van 25 naar Nederlands Indië, ‘het mooiste land van de wereld’. Olga is de moeder van Jan Brokken vóór ze zijn moeder werd. De eerste maanden brachten ze door op Java, later woonden ze in Makassar, waar Han als theoloog onderzoek deed. Het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog verwoestte de wereld waarin Olga en Han volledig waren opgegaan. In 1947 moesten ze terugkeren naar Nederland.
Na het overlijden van zijn ouders overhandigde tante Nora hem de brieven en foto’s die haar zus Olga haar vanuit Buitenzorg en Makassar schreef.
In De tuinen van Buitenzorg weet Jan Brokken verbluffend knap talloze onverwachte verbindingen te leggen tussen Nederland, Nederlands Indië, muziek, taal, literatuur, natuur, het reizen en wat geschieden is.
Olga leefde haar leven intens en met plezier, tot de Tweede wereldoorlog daar een eind aan maakte. Ze verblijft tijdens de oorlog met hun nog jonge kinderen in een ‘jappenkamp’ gescheiden van Han die in een ander kamp verblijft. Na de oorlog worden ze herenigd, ze hebben het overleefd.
Het leven oppakken zoals het was gaat niet meer. Het land is veranderd en ze moeten Nederlands Indië verlaten. Eenmaal in Nederland blijkt het ook lastig de draai te vinden, ze zijn getekend door de oorlog. Olga is veranderd, de spontaniteit is weg. De moeder die ze was heeft de auteur nooit gekend.
Aan het einde van de reis door de brieven, de muziek, de geschiedenis en het natuurschoon in het land is duidelijk waarom Olga, terug in Nederland, niet meer dezelfde was.
Zoals Jan Brokken dat kan: een persoonlijke geschiedenis of een geschiedenis van personen met op de achtergrond het wereldtoneel. In dit boek weet de auteur weer een facet van de geschiedenis te belichten dat in ieder geval voor mij nog onderbelicht was.