Aisha - Als woorden wapens worden

De auteur van het boek Aisha, Bert van der Bruggen, geeft op een LinkedIn pagina aan dat hij proza schrijft waarin taal, herinnering en morele keuzes onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Aisha is zijn debuutroman en naar zijn zeggen “een verhaal over vertalen, zwijgen en overleven, waarin woorden niet alleen betekenis dragen, maar ook macht hebben.” Grote thema’s als macht, verraad, trouw en loyaliteit spelen een belangrijke rol in het verhaal van Asiha. Het is ook zeker niet alleen het verhaal van Asiha maar ook van de personen om haar heen die in verschillende relaties tot haar staan. Op een website (https://www.aisharoman.nl/) is ook meer achtergrond te vinden bij het boek waar onder andere de personages uit het verhaal worden toegelicht. Ik las de paperback versie met maar liefst 407 pagina’s die echter ruim van opzet zijn waardoor het boek vlot leest.

Het boek bevat veel beeldspraak, die soms wat ‘over de top’ is (b.v. p.51 “De huid was rood, maar het gewicht bleef: het vlees herinnerde zich wat het metaal had gedaan” of p. 73 “Het hotel zweeg die nacht als een roofdier dat wachtte.”), soms vaker terugkomt zoals de vergelijking van microfoons met bloemen, maar ook heel mooie teksten oplevert die tot nadenken aanzetten (b.v. p.99 “Hij had geleerd dat wie elk kruimeltje verdenkt, nooit de taart bewaakt” of p. 334 “Maar de stilte die volgde was gevuld met de woorden die waren uitgesproken.”).

In deel 1 van het boek gaan de ontwikkelingen in het verhaal heel snel en worden in heden en verleden de aanzet en basis van het verhaal neergezet (p.18: “En jij dochter … Jij gaat ons helpen. Jij leest en schrijft Engels. Je zult onze stem naar de wereld zijn”.). In dat deel zouden sommige zaken wat verder uitgewerkt kunnen worden, zoals b.v. de band van Aisha met Omar, en al wat meer diepgang gegeven kunnen worden aan de personages.

Vanaf deel 2 ontvouwt zich een spannend verhaal waarin de thema’s macht, verraad, trouw en loyaliteit goed terugkomen en worden uitgewerkt. Door terugblikken naar het verleden worden hier ook de personages verder uitgewerkt maar dit zou nog uitgebreider kunnen met meer diepgang. Op sommige punten was het verhaal wel wat lastiger te duiden in tijd een plaats.

Door de thematiek te verwerken in het verhaal van Aisha die in een politieke context vertaalwerk doet waarbij zij ook keuzes maakt om zichzelf uit te spreken in plaats van alleen de teksten van anderen, worden associaties opgeroepen ten opzichte van huidige gebeurtenissen en conflicten in de wereld. Alhoewel in zulke gebeurtenissen acties vaak een belangrijkere rol lijken te spelen dan woorden is toch de vraag of dat altijd zo is en of woorden en façades (ook een term die geregeld in het verhaal terugkomt) ook altijd richting geven aan conflicten waarbij de vraag aan wie iemand loyaal of trouw is (p.63 “Maar trouw aan wie? Aan de spreker, of aan de waarheid?”) een belangrijke rol speelt. Persoonlijke drijfveren en motieven van verschillende personages in het verhaal leiden uiteindelijk tot een ontknoping waarbij Sami, de broer van Aisha, met de keuzes die hij maakt, een belangrijke rol speelt.

Ik heb het boek met veel plezier gelezen en vond het fijn dat het mij heeft uitgedaagd na te denken over het maken van keuzes, loyaliteit en de kracht van woorden, zowel in relatie tot gebeurtenissen in de wereld als in de persoonlijke levenssfeer.