Gibbins weet niet wat hij wil

Sinds Plato erover schreef, heeft Atlantis heel wat tongen en pennen in beweging gebracht, waaronder de pen van David Gibbins. Deze onderwaterarcheoloog leeft in Atlantis al zijn archeologische dromen en fantasieën uit. Het begint met de ontdekking die archeoloog Jack Howard in de Egeïsche Zee doet. Hij vindt een gouden schijf met een cryptische tekst. Een collega van hem, professor Hiebermeyer, doet tegelijkertijd in de Egyptische woestijn een andere revolutionaire ontdekking. Op een stuk papyrus treft hij de naam aan van het verloren gegaan eilandrijk, dat bekend staat als Atlantis. Op basis van deze ontdekkingen ontstaat een speurtocht naar Atlantis.

Op de achterzijde van het boek prijkt een lovend citaat dat van Crimezone.nl afkomstig is: "Een bijzonder spannende speurtocht... een zeer bevredigend boek... dat een breed publiek zal aanspreken." Dit citaat is weliswaar niet op deze pagina terug te vinden, maar is wel overgenomen uit een Crimezone recensie. Collega Jannelies beoordeelde het boek in augustus 2005 in de rubriek Van Overzee en beloonde het met vier sterren (zie: )

Dat smaken verschillen blijkt weer eens. Mij kan Atlantis niet boeien. Het is zeker geen bevredigend boek. Gibbins weet eigenlijk niet wat hij wil. Enerzijds heeft hij een archeologische ontdekkingstocht geschreven. Hij neemt de lezer mee, van Griekenland, via Egypte naar de Zwarte Zee. Over de schouders van de archeologen kan de lezer meekijken hoe artefacten gecatalogiseerd en gedateerd worden, en hoe men erover speculeert. Hoewel dat op zich interessant is, slaat Gibbins door met zijn jargon en de vele details.

Anderzijds meende de auteur een spannende actiethriller te schrijven. Niets is hem daarbij te gek: een zeeslag, een vulkaanuitbarsting, een achtervolging met helikopters, een gezonken kernonderzeeër, vuurgevechten en een diepzeereis. Allemaal spektakel. Het enige wat er nog aan ontbreekt, is een ruimtereis. Gibbins gaat zich ook te buiten aan details. De hoofdpersonen kunnen nog geen kruisraket afvuren zonder en passant de technische specificaties op te sommen. Het lijkt soms wel een technothriller à la Tom Clancy of een opgeblazen James Bond verhaal.

Psychologisch laat het boek ook het een en ander te wensen over. De hoofdpersonen zijn flat characters. Je leert ze gedurende het verhaal amper beter kennen. Het zijn allemaal supermensen. Ze hebben overal verstand van, ze hebben de beste opleidingen genoten, ze knokken door ondanks zware verwondingen en slaaptekorten en ze zijn allemaal volstrekt loyaal aan elkaar. De hoofdpersonen zijn duidelijk de good guys. Zij zijn ook degenen die altijd raak schieten, terwijl de bad guys, ondanks hun materiële en personele overmacht, het er bekaaid van afbrengen.

Soms is er een spannend moment. Zoals in hoofdstuk 5 en 6, wanneer de bemanning van het schip van Jack Howard belaagd wordt door het oorlogsschip van een zeerover. Eén van de medewerkers, Katya, gaat met de schurken onderhandelen. Tegelijkertijd besluit Howard op het benedendek een teleconferentie te houden. Waarover? Over de archeologische ontdekkingen en hun betekenis voor hun onderzoek. Deze teleconferentie neemt ruimt zes pagina's in beslag. Er wordt daarbij geen woord aan de levensbedreigende situatie vuil gemaakt. Toch staat er dan op pagina 82: "De knagende bezorgdheid die tijdens haar (Katya's) afwezigheid de teleconferentie had beheerst..." Welke bezorgdheid?

De timing schiet ook tekort. Op een gegeven moment gaat Jack Howard met twee van zijn collega's onder zeer spannende omstandigheden duiken. Ze hebben een half uur. Maar dertig pagina's later, vele archeologische ontdekkingen en uitgebreide gesprekken later, zitten ze nog steeds in een onderwaterlabyrint waarin ze de uitweg moeten zien te vinden. Gevoelsmatig zitten ze er al vele uren! En wat een gemiste kans om hier spanning in te brengen! Alweer een levensbedreigende situatie, maar de archeologen gaan volledig op in hun werk.

Een ontdekkingstocht naar de origine van het Atlantis verhaal van Plato zou interessant kunnen zijn. De theorie dat het eilandrijk zich in het gebied van de huidige Zwarte Zee zou hebben bevonden, is niet nieuw. Maar Gibbins brouwt er weinig van met zijn pogingen er een spannend verhaal van te maken. Hij zou er goed aan doen te kiezen voor een actiethriller, of een archeologische ontdekkingsreis, en het mes te zetten in de vele details.