Het verleden ontvouwt zich langzaam

De herinnerde soldaat (2019) van Anjet Daanje speelt zich af in Vlaanderen, vlak na de Eerste Wereldoorlog. In een gesticht verblijft een zwaargewonde soldaat die zijn geheugen is verloren. Jaren na de oorlog wordt hij daar herkend door Liz, die ervan overtuigd is dat hij haar man Amand is. Ze neemt hem mee naar huis, waar hij stap voor stap weer een plek in haar leven probeert te vinden.

Wat mij meteen raakte, is hoe Daanje invoelbaar maakt hoe ingrijpend die oorlog is geweest voor onze zuiderburen — niet alleen voor de mannen aan het front, maar juist ook voor de mensen die thuisbleven en moesten leren leven met onzekerheid, verlies en verandering.

Daanje schrijft op een manier die ik erg mooi vind. Ze gebruikt lange zinnen, vaak verbonden met ‘en’, waardoor het voelt alsof iemand je het verhaal rustig zit te vertellen. Dat geeft het boek iets intiems en bijna mondelings. Tegelijkertijd maakt dat het lezen soms ook best zwaar. Er zijn stukken waarin weinig lijkt te gebeuren en waarin herhaling de overhand krijgt. Halverwege heb ik zelfs even gedacht: leg ik dit boek weg? Toch ben ik blij dat ik dat niet heb gedaan, want het is absoluut de moeite waard om door te lezen.

Juist doordat je als lezer steeds aan het zoeken bent naar wat er echt gebeurd is — naar hoe herinneringen zich langzaam vormen en soms verschuiven — wil je doorlezen.

Wat ik daarnaast bijzonder vond, is de relatie tussen Liz en Amand. De manier waarop Liz hem weer in haar leven toelaat — liefdevol, geduldig, bijna voorzichtig — is mooi beschreven. De dagelijkse, eenvoudige rituelen geven het verhaal iets huiselijks en vertrouwds. Soms deed het me zelfs denken aan de film Groundhog Day..

Eén punt bleef voor mij wel wat vreemd: Liz en Amand hebben twee jonge kinderen, maar die lijken opvallend afwezig. Ze brengen veel tijd samen door zonder dat die kinderen echt een rol spelen.

Wat het extra bijzonder maakt, is dat dit boek al een aantal jaar geleden verscheen, maar nu alsnog internationale erkenning krijgt. De Engelse vertaling (The Remembered Soldier) staat op de longlist van de International Booker Prize 2026 — wat mij betreft volledig terecht. Het laat zien dat dit verhaal ook buiten Nederland en Vlaanderen indruk maakt.

Al met al vond ik het een indrukwekkend boek dat me heeft laten nadenken en dat me, ondanks de taaiere stukken, uiteindelijk echt heeft geraakt.