Chicago in Brussel

Met Dodenuur levert Christian De Coninck (1960) zijn negende thriller af met hoofdcommissaris Lode Pynaert en hoofdinspecteur Cyriel De Cruyenaere in de hoofdrollen. Het is 1927 en onderweg naar kantoor is De Cruyenaere getuige van een gewelddadige overval. De Cruyenaere weet een van de overvallers te doden, maar er zijn burgerslachtoffers, en in de periode erna volgen nog meer overvallen. Kort daarop wordt een Brusselse notaris vermoord. De Cruyenaere krijgt beide zaken op zijn bord en vraagt zich af of ze al dan niet iets met elkaar te maken hebben.

Hoewel dit een Pynaert en De Cruyenaere-mysterie wordt genoemd, is het toch vooral Cyriel De Cruyenaere die wordt gevolgd. Lode Pynaert is er vooral om een en ander voor hem te faciliteren. Hij is De Cruyenaeres baas, maar ook zijn toekomstige schoonvader. Meer nog, De Cruyenaere woont in bij het gezin Pynaert en deelt een kamer en bed met zijn verloofde Antoinette. Een merkwaardig gegeven, we zitten hier immers in het jaar 1927. De Cruyenaere is nog maar 28 maar al flink opgeklommen, en hij wordt door zijn schoonvader in spe ook openlijk klaargestoomd om hem over enkele jaren op te volgen. Het begrip belangenvermenging was in het 1927 van de auteur nog niet echt een ding.

Het verhaal zelf schiet onmiddellijk uit de startblokken. Er is een korte inleiding van een vijftal pagina’s waarin De Cruyenaere bij de bank aanklopt voor een lening en een ongeloofwaardige korting krijgt, maar daarna volgt meteen actie. Wat daarbij opvalt is dat de auteur geen literaire schrijver is. Hij bouwt het hele boek rond dialoog. Zonder enige overdrijving stellen we vast dat meer dan 95% van het boek uit dialogen bestaat. Dialogen laten zich per definitie vlot lezen en vullen vaak niet de hele tekstregel, en daarom heb je voor je het weet alweer tien pagina’s gelezen. Dat geeft de lezer de impressie dat alles razendsnel gaat, en dat helpt de spanning vooruit. Zonder dat biedt ook de eigenlijke plot de lezer geen ruimte voor een adempauze. De auteur slaat rustmomenten – zoals een vrije zondag voor iedereen – over en laat het op die manier vooruit gaan. Onvermijdelijk wil je verder lezen. Een nadeel van de overvloed aan dialogen is helaas dat dingen vaak herhaald worden. Als een personage drie personen hetzelfde uit dient te leggen, lees je als lezer ook drie keer bijna dezelfde dialoog.

De beide misdaadplots zijn goed uitgewerkt en niet heel complex. Brussel krijgt zelfs de allures van het Chicago van Al Capone, wat een leuk kwajongenseffect heeft op het boek. De Cruyenaere krijgt in zijn doen en laten echter iets te weinig tegenwind. Als hij al een keer wordt tegengewerkt, dan is er te vaak iemand boven zijn hoofd die hem zonder tegenstribbelen een dienst levert en er met een briefje of handtekening voor zorgt dat De Cruyenaere zonder al te veel problemen zijn slag thuishaalt. Hierdoor is zijn oplossingspercentage hoog maar komen de politiediensten niet altijd over als zuiver op de graat. Verder hebben de personages weinig diepgang. Het boek draait nagenoeg volledig om de misdaden.

De tekst van het boek is niet helemaal foutloos. Het gaat niet zozeer om schrijffouten, maar hier en daar ontbreekt een woord in een zin of staat een woord er dubbel. Ontbrekende woorden vallen op, daar hoort een scherpe redacteur niet overheen te lezen. Niettegenstaande de minpuntjes laat Dodenuur zich vlot lezen. De verhaallijnen zijn goed uitgewerkt en brengen een flinke dosis spanning. Een politiedienst aan het werk zien tijdens het interbellum is bovendien een keer wat anders.