Obsessief geloof

Uitgeverij Bananafish geeft vertaalde literatuur uit die niet eerder in het Nederlands is verschenen. De meest recente aanwinst voor ons taalgebied is Wijs bloed van de Amerikaanse auteur Flannery O’Connor (1925-1970), vertaald door Ko Kooman.

De in Georgia geboren was een tijdgenoot van Harper Lee, die met To kill a Mockingbird wereldfaam verwierf. Daar houdt de vergelijking tussen de twee auteurs niet op. Beiden groeiden op in het zuiden van de Verenigde Staten en hadden een scherp oog voor de bepalende thema’s van hun tijd. Waar Harper Lee een roman schreef die onder andere rassenongelijkheid aan de kaak stelde, was O’Connor vooral geïntrigeerd door het rotsvaste geloof van veel zuiderlingen. Doordat ze opgroeide in de Biblebelt van de Verenigde Staten zag ze met eigen ogen dat het christelijk geloof overal aanwezig was.

Het is dan ook niet verwonderlijk religie als een rode draad door haar werk loopt. Haar debuutroman Wijs bloed (1952) vormt hier geen uitzondering op. Hoofdpersoon is Hazel Motes, die na de Tweede Wereldoorlog terugkeert naar het zuiden van Amerika. Hij ergert zich vooral aan de religieuze moraal die er heerst en het rotsvaste vertrouwen in christelijke thema’s als zonde, vergeving en schuld. Zijn antwoord is het oprichten van een nieuwe kerkgemeenschap: de kerk zonder Christus. Langzaamaan maakt het gebrek aan volgelingen hem niet alleen cynisch tegenover zijn stadsgenoten, Hazel vormt ook steeds meer een gevaar voor zichzelf.

De kracht van Wijs bloed is dat er ondanks deze zware materie ook genoeg te lachen valt. Gedurende het verhaal weet O’Connor namelijk de meest absurdistische karakters op te voeren. Of, zoals auteur Rob Schouten het in de inleiding van de roman samenvat: ‘naast (…) Hazel nog een nepblinde predikant en z’n geile dochter, een vriendelijke maar geldbeluste landlady en zo nog wat merkwaardig, freakachtig spul.’ Schouten vergelijkt de bonte stoet aan personages met een rariteitenkabinet, maar wel eentje waarin iedereen hetzelfde doel heeft. Alle personages proberen namelijk obsessief iets te bereiken. Is het niet het oprichten van een kerkgenootschap dan wel het verleiden van zoveel mogelijk mannen of het vinden van echte vriendschap.

In de populariteitspolls Flannery O’Connor het nooit winnen van generatiegenoot Harper Lee. Toch heeft Bananafish met Wijs bloed een intrigerende roman gekozen om naar het Nederlands te vertalen. Al is het alleen maar om te laten zien dat religieus fanatisme iets van alle tijden is.