Achterwaarts begrijpen

‘Fra i nat sover jeg på taget’ (2023) is het nieuwste boek van Jens Christian Grøndahl (1959, Lyngby), Nederlandse vertaling Femke Müller. Meulenhoff gaf al bijna twintig boeken van Grøndahl in Nederland uit. De Volkskrant van zaterdag 10 februari 2024 schrijft dan ook “De Deense Grøndahl is geliefd in Nederland. Hij weet met zijn romans over liefdesrelaties, overspel en het melancholische verlangen naar je vroegere zelf een breed publiek aan te spreken.” Het uitgebreide interview met de schrijver in de aangehaald Volkskrant is zeker interessant; het geeft een inkijk in achtergronden van de vertelling in ‘Vanaf vannacht slaap ik op het dak’. De vertelling gaat over een man, 62, gescheiden, ongeneeslijk ziek, die bij toeval een oude liefde uit zijn studententijd ontmoet. Deze vrouw, Anna, zit in een spannende periode: ze wil scheiden omdat haar man, een bekend tv-journalist, in de pers door een vroegere stagiaire wordt beschuldigd van verkrachting. Zeker, de perspectieven die Grøndahl schetst op de relatie tussen Anna en haar man, vanwege zijn boeiend. En even boeiend vind ik de perspectieven die Grøndahl schetst op de vroegere scheiding van de man, de hoofdpersoon, waarin zijn ongeneeslijke ziekte een doorslaggevende rol lijkt te spelen. Deze roman van Grøndahl is een uiterst actuele roman over ‘liefdesrelaties’.

De roman ‘Vanaf vannacht slaap ik op het dak’ is in zekere zin ook een ode aan de Deense filosoof Søren Aabye Kierkegaard (1813-1855). Kierkegaard en Grøndahl delen een geschiedenis van de heidevelden in noord-west Jutland - zie de historische film Bastarden (2023, regie Nikolaj Arcel met een prachtige rol van Mads Mikkelsen). En beiden hebben gestudeerd in Kopenhagen. Kierkegaard is onder andere bekend van zijn uitspraak “Het leven kan alleen achterwaarts begrepen worden, maar het moet voorwaarts worden geleefd.” Dat thema verwerkt Grøndahl zeker in de vertelling in zijn roman. En hij geeft er een eigen interpretatie aan als hij de liefdesrelaties schetst:
“Het leven moet vooruit worden geleefd en als je achteromkijkt is het te laat om het te begrijpen.”