Advertentie

Wat was er eerst: de film of het boek?

Het komt heel vaak voor dat een boek verfilmd wordt.
Andersom is eerder een uitzondering. Toch is dat bij Pan’s Labyrinth het geval.

In 2006 regisseerde de Mexicaanse Guillermo del Toro een verhaal waar hij al jaren aan geschreven had. Hij sloeg aanbiedingen af om Narnia of Harry Potter te verfilmen en spendeerde zelfs zijn eigen loon om deze lang gekoesterde droom eindelijk kunnen waar te maken.
En met succes, want de Spaanstalige film El laberinto del fauno wist heel wat prijzen - waaronder ook 3 Oscars - weg te kapen op filmfestivals. Hij werd vertaald als Pan’s Labyrinth, hoewel de god Pan er niet in voorkomt. Dat heeft dan weer te maken met het Amerikaanse publiek bij wie ‘Pan’ veel meer associaties oproept dan ‘een faun’.
Vaak wordt El laberinto del fauno omschreven als een sprookje voor volwassenen. En dat is het ook. De geweldscènes uit de film zijn zeker niet geschikt voor kinderen. Wist je trouwens dat zelfs Stephen King het uitschreeuwde bij het zien van de Pale Man? Dat zegt al genoeg ;-)

De Duitse kinderboekenschrijfster Cornelia Funke is vooral gekend van haar Inkheart-trilogie.
In interviews heeft ze meermaals laten weten dat Pan’s Labyrinth haar favoriete film is. Mocht Guillermo del Toro deze interviews niet opgemerkt hebben, dan zal de naam Cornelia Funke toch zeker een belletje doen rinkelen hebben toen hij van haar de Spaanstalige versie van haar Inkheart-trilogie ontving voor zijn kinderen.
Het zal je dan ook niet verbazen dat Cornelia Funke helemaal in de wolken was toen Guillermo del Toro haar vroeg om zijn succesvolle film om te zetten in een boek. Hoewel ze eraan twijfelde of ze zo’n visueel meesterwerk wel recht kon aandoen door het in woorden om te zetten, ging ze toch volledig voor deze magische uitdaging. En daar is ze met glans in geslaagd!
Nog een weetje: hoewel ze haar eerdere boeken eerst in het Duits schreef en deze nadien in het Engels vertaald werden, is Pan’s Labyrinth het allereerste boek dat ze onmiddellijk in het Engels schreef. Het feit dat ze sinds 2005 in Californië woont, zal daar vermoedelijk wel voor iets tussen zitten.


Visueel pareltje

Het allereerste wat opvalt wanneer je dit boek in handen hebt, is de prachtige vormgeving.
Ongelofelijk hoeveel oog voor detail je terugvindt in zowel de papieren en de hardbackcover als de binnenkant van het boek!

De appelblauwzeegroene papieren reliëfkaft die rond deze hardback zit, komt pas helemaal tot haar recht wanneer ze belicht wordt en de verschillende kleurschakeringen je als het ware weten te betoveren. Dat er niet toevallig voor deze kleur lijkt te zijn gekozen, kan je in de leesclubdiscussie nalezen (spoilers worden in deze recensie immers zo veel mogelijk vermeden).
Verder worden er op de voorkant heel wat personages en details afgebeeld die pas na het lezen van het verhaal allemaal ten volle betekenis krijgen. Kortom, dit is een kaft waar je steeds nieuwe zaken in kan ontdekken. In dat opzicht is het een goede voorbode van het verhaal, want ook daarin kan je steeds op zoek gaan naar nieuwe lagen.
Tenslotte is er een intrigerend detail dat niet iedereen meteen opvalt: de letter i van het woord 'labyrinth' staat omgekeerd en vormt dus een uitroepteken. Het doet meteen denken aan de Spaanstalige manier om een uitroep visueel uit te beelden ( ¡ tekst ! ) en lijkt op die manier dus een mooie verwijzing naar de Spaanstalige roots van de film.

Wanneer je de papieren kaft van het boek haalt, verschijnen er prachtige tekeningen op de hardbackcover.
Wil je deze het liefst zelf ontdekken? Dan wacht je uiteraard tot je het boek in handen krijgt.
Ben je echter té benieuwd? Ga dan eens een kijkje nemen op de blog van Annannette, één van de leesclubdeelneemsters.

Tenslotte is ook de binnenkant van het boek het vermelden meer dan waard.
Bijna alle bladzijden worden omringd door een bladrand met bomen. Hierdoor waan je je doorheen het hele boek in het bos waar dit verhaal plaatsvindt.
Daarnaast zijn er ook enkele paginagrote tekeningen die het boek een kunstzinnig tintje geven.

Opvallend is het verschil in stijl tussen de papieren kaft en de bladranden enerzijds en de hardbackcover en paginagrote tekeningen anderzijds.
Dit is eenvoudig te verklaren door het feit dat er 2 illustratoren hebben meegewerkt aan dit boek, respectievelijk Sarah J. Coleman en Allen Williams. Enkel deze laatste krijgt in het boek duidelijke credits voor de illustraties, terwijl Sarah J. Coleman genoegen moet nemen met een kleine vermelding (neem je loep er maar bij) op de dustcover.
Wie nog meer creaties van beide kunstenaars wil zien, kan terecht op de websites van Sarah J. Coleman en Allen Williams.


Magisch realisme

Eén jaar nadat Ofelia’s vader is overleden, verhuist ze samen met haar zwangere moeder Carmen naar een afgelegen molen in een donker bos. Ze trekken in bij haar stiefvader Ernesto Vidal, die samen met haar moeder een zoon verwacht. Vidal is een hardvochtige legerofficier die de rebellen in de omgeving bestrijdt.
Ondanks haar jonge leeftijd voelt Ofelia de situatie heel goed aan en probeert ze aan de wreedheden van de dagelijkse realiteit te ontsnappen door in het bos te dwalen, waar ze een vervallen labyrint vindt. Daar komt ze in contact met wezens die uit een sprookje lijken te komen.
Langzaamaan vervaagt de grens tussen realiteit en droomwereld …


Enerzijds heb je dus de realistische kant van het verhaal.
De gebeurtenissen situeren zich in het Spanje van de jaren ’40, toen het land onder het juk stond van Francisco Franco. Nergens wordt Franco met naam vermeld, maar het gehele verhaal vormt een aanklacht tegen zijn dictatorschap.
Zelfs al heb je niet veel (of geen) voorkennis over deze politieke situatie , toch zal je dit niet als storend ervaren tijdens het lezen. De omschrijvingen zijn immers niet echt specifiek tijds- of plaatsgebonden, maar zijn eerder inherent aan een oorlogstijd en een oorlogsgebied. M.a.w. het verhaal is zo universeel geschreven dat het tijdens gelijk welke oorlog had kunnen plaatsvinden. De beschreven sfeer, wreedheden, ... komen spijtig genoeg in elke oorlog voor en tonen aan dat dan vaak het slechtste in de mens naar boven komt.

Anderzijds beslaat een deel van het boek ook een meer magische wereld, namelijk die van de faun in het labyrint.
Niet alleen inhoudelijk komt deze sprookjeswereld tot leven, maar ook de vormgeving van het boek en de schrijfstijl van Cornelia Funke dragen hiertoe bij.
Het boek is een heel getrouwe weergave van de film, met die uitzondering dat er in het boek ook nog extra hoofdstukken toegevoegd werden waarin verder ingegaan wordt op personages en gebeurtenissen. Deze aparte hoofdstukken zijn telkens op een grijze achtergrond afgedrukt en vormen als het ware aparte sprookjes binnen het sprookje van Ofelia.


Sprookjesachtige schrijfstijl

De poëtische schrijfstijl van Cornelia Funke weet onmiddellijk te bekoren. Zelfs de meest alledaagse handelingen (lezen, door het bos wandelen, een man die zijn baard scheert,…) krijgen zo als het ware een magisch tintje.
Verder is de woordkeuze zeer treffend waardoor je met weinig woorden steeds meteen in een bepaalde sfeer ondergedompeld wordt.
Ook wie houdt van mooie quotes die je aan het nadenken zetten, vindt in dit boek zeker zijn gading.

Voor wie het verhaal van Pan’s Labyrinth wil ontdekken, maar geen zin heeft om de gewelddadige scènes van de film te zien, is dit boek dus zeker een aanrader. De gebeurtenissen uit de film zijn allemaal volledig overgenomen in het boek, maar door de mooie omschrijvingen wordt het scherpe randje er een beetje af gehaald.

Het enige minpunt aan de schrijfstijl zou voor sommigen het gebruik van de Oxford comma kunnen zijn.


Zoektocht

Doorheen het hele verhaal zijn er héél veel verwijzingen te vinden.
Allereerst zijn er de meest voor de hand liggende verwijzingen naar bestaande sprookjes en mythologieën. Maar ook naar films en boeken zijn er verwijzingen te ontdekken.
Daarnaast komen er heel wat symbolische elementen terug en lijkt er ook aan de naamgeving van de personages veel aandacht besteed te zijn.
Hierop ingaan zou ons te ver leiden en bovendien te veel spoilers prijsgeven.
Geïnteresseerden kunnen na het lezen van het boek echter een kijkje gaan nemen in de leesclubdiscussie waar hier uitgebreid op ingegaan werd.


Einde

Het einde riep bij de leesclubdeelnemers verschillende gevoelens op.
Sommigen vonden het een donker einde dat volledig bij dit donkere sprookje past, terwijl anderen dan weer eerder een te groot feelgood-gevoel kregen bij de laatste bladzijden.
Vast staat dat een aantal verhaallijnen nogal snel afgeraffeld werden, waardoor sommige lezers met een onbevredigd gevoel zullen achterblijven.
Samen met de verwijzingen vormt het dus voldoende stof tot discussie (in de leesclub lees je er meer over)!


Disclaimer
Met dank aan Hebban voor het beschikbaar stellen van dit boek in het kader van een leesclub.
Bovenstaande recensie bevat uitsluitend mijn persoonlijke en eerlijke mening.

Reacties op: Magisch-realistisch sprookje

25
Pan's Labyrinth - Cornelia Funke Guillermo del Toro
Jouw boekenplank Jouw waardering
Jouw recensie   Schrijf een recensie E-book prijsvergelijker