Fascinerend, grappig en mistroostig

In 'Meneer Putmans ziet het licht' volgen we een bijzondere man op een reis die zijn gestructureerde wereld op zijn kop zet.

Geurt (Gert) Putmans is een bijzondere man. Hij woont nog bij zijn moeder thuis en heeft weinig tot geen sociale contacten. Elke week, elke dag en elk uur heeft hij volgens een vast patroon ingericht. Wanneer zijn moeder overlijdt, wordt dit vertrouwde ritme ruw verstoord. Voor haar dood beloofde hij haar een reis naar het noorderlicht te boeken. Zo begint een prachtig reisverhaal waarbij het soms voelt alsof je zelf meereist.

Het boek biedt een fascinerend inkijkje in de interne leefwereld van een man met autisme. Geurt heeft humoristische confrontaties met een aantal stereotype reisgenoten, wordt boos wanneer iets niet volgens plan verloopt en ergert zich aan geluiden. Ook van oppervlakkig gebabbel is hij geen fan:

‘Gert was al zijn hele leven de belangrijkste gesprekspartner van Gert. (...) Praten werd erg overschat, vond hij. Het overgrote deel van alle gesproken woorden diende geen ander doel dan het verdrijven van de stile. Gert hield juist erg van stilte. Waar veel mensen die ongemakkelijk vonden en dus maar bleven kakelen, beperkte Gert zich tegenover de medemens liefst tot nuttig taalgebruik.’

Anders dan de dagboeken van Hendrik Groen heeft dit verhaal iets mistroostigs. Geurts onbegrip en verwarring bij normale menselijke interacties, de prikkels die hem vaak te veel worden, de flashbacks naar zijn jeugd waarin hij werd gepest. Zijn pijn en moeite om de reis vol te houden worden krachtig op de lezer overgebracht.

Zoals we van Groen gewend zijn, is alles op een eenvoudige, grappige en onderhoudende manier opgeschreven. Je vliegt werkelijk door het boek heen. Minpuntjes zijn het ontbreken van diepgang bij de personages en het eentonige verloop van iedere dag, al kun je dit laatste Geurt zelf natuurlijk nauwelijks verwijten. Het is vooral zijn interne strijd dat het verhaal boeiend houdt.

Het verrassende einde zet je aan het denken over de hele reis - hoewel ik er nog niet helemaal over uit ben of ik het passend vond.