De dag die blijft terugkomen

“Wie de geschiedenis negeert, heeft geen verleden en geen toekomst.”
Dat idee vormt de kern van De zeventiende van Alex Schulman (vertaald in het Nederlands door Angélique de Kroon). In deze roman laat Schulman zien dat het verleden zich niet zomaar laat wegdrukken. Wie probeert te vergeten, ontdekt vroeg of laat dat herinneringen toch hun weg terugvinden. De zeventiende is daarom niet alleen een spannend verhaal, maar vooral een roman over geheugen, familie en hoe je jeugd door kan werken in het heden.

Een verleden dat blijft spreken
De roman opent meteen intrigerend: “Het begon met een rat in de kelder.” (pagina 7)
Met die ogenschijnlijk eenvoudige zin zet Schulman direct een beklemmende toon neer. Kleine gebeurtenissen – een kelder, een verhuisdoos, een oud telefoonnummer – blijken de ingang te vormen naar iets veel groters: een verleden dat nooit volledig begrepen is.
Hoofdpersoon Vidar is een leraar wiens leven plotseling ontregeld raakt wanneer hij wordt geschorst op zijn werk. Terwijl hij thuis oude spullen opruimt, stuit hij op een telefoonnummer uit zijn jeugd. Wat begint als een impulsieve handeling, verandert al snel in een obsessieve zoektocht naar wat er ooit gebeurde op één specifieke dag: 17 juni 1986.
Het verhaal beweegt voortdurend tussen heden en verleden. Schulman geeft de lezer steeds kleine fragmenten van informatie. Gesprekken met mensen uit Vidars verleden leveren geen duidelijke antwoorden op, maar juist nieuwe vragen. Daardoor ontstaat een subtiele spanning: niet door actie, maar door herinneringen die langzaam verschuiven en botsen.

Het geheugen als onbetrouwbare gids
Een van de sterkste elementen van de roman is de manier waarop Schulman laat zien dat herinneringen nooit helemaal betrouwbaar zijn. Verschillende personages kijken anders terug op dezelfde gebeurtenissen. Wat voor de één een detail is, kan voor de ander een bepalend moment zijn. De lezer wordt daardoor gedwongen om voortdurend mee te zoeken naar de waarheid. Vidar is geen alwetende verteller; hij twijfelt, vergeet, interpreteert opnieuw. Juist die onzekerheid maakt hem menselijk en geloofwaardig. Het verhaal draait om wat er gebeurd is, om hoe een mens probeert te leven met een verleden dat hij niet volledig begrijpt.

Vergelijking met De overlevenden
Wie eerder De overlevenden heeft gelezen, zal veel herkenning vinden. Ook in dat boek staat een familie centraal die worstelt met de gevolgen van een traumatische jeugd. Beide romans onderzoeken hoe herinneringen binnen een gezin uiteen kunnen lopen en hoe kinderen de spanningen tussen ouders absorberen.
Toch zijn er duidelijke verschillen. De overlevenden is vooral een familieroman waarin drie broers samen terugkeren naar een plek uit hun jeugd. Het verhaal wordt daar opgebouwd uit verschillende perspectieven en draait om de dynamiek tussen de broers.
De zeventiende voelt persoonlijker en introspectiever. Het verhaal volgt voornamelijk één personage en zijn innerlijke zoektocht. Waar De overlevenden de familiegeschiedenis langzaam blootlegt via meerdere stemmen, concentreert De zeventiende zich op één dag uit het verleden en de vraag waarom die dag zo’n enorme invloed heeft gehouden.
In beide boeken staat echter hetzelfde thema centraal: je kunt het verleden niet negeren zonder een deel van jezelf kwijt te raken.

Dat thema komt niet uit de lucht vallen. Alex Schulman staat erom bekend dat hij in zijn werk vaak put uit zijn eigen jeugd. Hij groeide op in een gezin waarin alcoholmisbruik en emotionele afstand een grote rol speelden. Schulman heeft daar in interviews en eerdere boeken openhartig over geschreven.
Die persoonlijke achtergrond lijkt ook door te klinken in De zeventiende. Net als in zijn andere romans beschrijft hij gezinnen waarin kinderen voortdurend alert zijn op de stemming van hun ouders. De sfeer kan plots omslaan, en kleine details krijgen daardoor een enorme betekenis. Schulman schrijft daar sober en precies over: geen grote dramatische uitspraken, maar subtiele observaties die langzaam een beklemmend geheel vormen.

Een roman over herinnering
Wat De zeventiende uiteindelijk bijzonder maakt, is dat het boek laat zien hoe het verleden zich in lagen openbaart. Schulman dwingt de lezer om geduldig mee te zoeken. Elk fragment, elk telefoongesprek en elke herinnering lijkt een klein puzzelstukje.
Daarmee keert de roman steeds terug naar de gedachte waarmee deze recensie begon:
“Wie de geschiedenis negeert, heeft geen verleden en geen toekomst.”
Vidars zoektocht laat zien dat het verleden niet alleen iets is wat achter ons ligt. Het vormt de manier waarop we naar onszelf kijken, hoe we reageren op anderen en hoe we proberen verder te leven.
De zeventiende is daarom meer dan een spannend verhaal. Het is een indringende roman over de vraag wat er gebeurt wanneer je eindelijk besluit om terug te kijken naar wat je jarenlang hebt geprobeerd te vergeten.