Kritiekloze, bijna negentiende eeuwse, geschiedschrijving

De Heldringstichting is een vroege opvang voor prostitués en meisjes die in moeilijke omstandigheden opgroeiden. Al in de negentiende eeuw was het de bewogen reveil dominee Heldring die een huis inrichtte om vrouwen in moeilijke omstandigheden op te vangen. Natuurlijk moesten de meisjes, passend in de tijd, zich bekeren en trouwe christinnen worden. Ze werden opgeleid om dienstbode te worden. Uiteindelijk was de hoop dat ze zouden trouwen en daarmee hun bestemming zouden bereiken.

Ik heb het boek gelezen tot de helft. Toen had ik er genoeg van. De verhalen zijn bijna rechtstreeks overgenomen uit jaarverslagen uit de tijd, zonder enige context of kritische beoordeling. Daardoor ontstaat een romantisch en heilig beeld van de stichting. De meisjes hebben allen heil bij hun verblijf en met liefde en ferme hand worden ze in het gareel gebracht. En later, als ze getrouwd zijn, sturen ze dankbare brieven. Tussen de regels door blijkt dat de meisjes een nummer hadden. Dubois geeft daar geen enkel commentaar op. Je zou denken dat het afnemen van een identiteit invloed had om de meisjes. Daar z0u hij als historicus toch aandacht aan moeten geven.

Natuurlijk staan er succesverhalen in de jaarverslagen, als onderdeel van de PR en het werven van nieuwe subsidies om de stichting in stand te houden. Ik vraag me af of de schrijver niks heeft kunnen vinden over de aanpassingsproblemen van de meisjes, de gevolgen van uithuisplaatsing, de manier waarop meisjes die weigerden geholpen te worden of meisjes die wegliepen werd omgegaan. En voor de vraag hoe we nu tegen de aanpak aankijken.

Ik zie dit boek meer als een religieus reclamepamflet dan een historische studie. Dat ik erg jammer omdat er geen andere boeken zijn over dit, toch bijzondere, instituut dat jarenlang een grote rol heeft gespeeld in de jeugdzorg in Nederland.

Athena