De belofte ingelost

‘De mens leert te schrijven door het te doen. Vanaf de eerste krabbels tot aan het meesterwerk. Hoe je een goed verhaal vertelt, staat in dit compendium.’
Dat zijn de eerste zinnen van de inleiding van 'Menselijk vertellen'. Ze houden een stevige belofte in. Kan de auteur ze waarmaken?
Reinder Veelinx, die meermaals een verhaal in het SF/F/H-jaarboek 'Ganymedes' plaatste, begon in 2022 een schrijfclub in Maastricht. Het cursusmateriaal dat hij daarvoor uitwerkte, vormde hij om tot deze praktische gids, gepubliceerd onder het mooie pseudoniem Timo Dageraad.
Er is duidelijk zorg besteed aan dit boek. Het is bijzonder overzichtelijk en straalt rust uit. Timo (ik noem hem maar even zo vanaf hier) heeft gekozen voor een sobere bladspiegel. Niet te veel informatie per bladzijde, alles mooi gerangschikt. Hij haalt weliswaar literaire theorieën aan, maar verliest er zich niet in. Liever richt hij zich rechtstreeks tot de beginnende en half gevorderde schrijvers. Zijn bezorgdheid: hoe kan ik hen helpen een beter verhaal te schrijven? Jawel, ik voelde me als “jong auteur” meteen aangesproken, en wel op een heel positieve manier.
In hoofdstukken over onder andere personages, perspectief, schrijven in scènes en stijl opent Timo steevast met een helder zij het soms summiere uitleg, gevolgd door veel concrete voorbeelden. Zo volgt deze opsomming na een korte toelichting over foreshadowing: een bijzondere karaktertrek, een vreemde locatie, een voorwerp met een symbolische betekenis, informatie in een dialoog, een brandende vraag (mysterie, raadsel), een dwaalspoor (red herring).
Ik correspondeerde met Timo per mail over 'Menselijk vertellen'. Hij raadde mij aan zijn werk niet “als een boek” te lezen, maar er regelmatig in te snuisteren en tips uit te proberen, vooral als ik het gevoel kreeg ergens vast te zitten met een verhaal. Dat is precies wat ik deed.
Wat mij opviel, was dat het boek zich uitstekend laat gebruiken als checklist. Telkens als ik dacht een verhaal klaar te hebben, bladerde ik nog eens door het boek. Automatisch begon ik tips met scènes te associëren, en die herwerkte ik dan een laatste keer (soms licht). Als fervent herschrijver bezorgde mij dit veel plezier. Ik zag ook duidelijk dat de verhalen er nogmaals op vooruit gingen.
Heeft een gevorderde auteur iets aan 'Menselijk vertellen'? Ik denk niet dat het boek voor hem of haar bedoeld is. Geeft zo’n auteur dan weer een les schrijven, dan kan dit werk wel handig zijn. Veel auteurs schrijven namelijk fantastisch, maar kunnen soms moeilijk in eenvoudige bewoordingen uitleggen waarom ze precies zo goed schrijven. Dit compendium staat vol voorbeelden die meteen aan het denken én het schrijven zetten.
Ik stel met vreugde vast dat dit boek de belofte uit de inleiding volledig inlost.

Deze volledige versie van deze bespreking verscheen meer dan anderhalf jaar geleden in het tijdschrift 'Fantastische Vertellingen' van de Stichting Fantastische Vertellingen. Wie graag SF/F/H leest of schrijft, beveel ik van harte een abonnement van dit tijdschrift aan.