Genetische manipulatie: een doos van Pandora (blz.44)

Romy Bell, het hoofdpersonage in ‘Eternal (2020)’, maakt nu haar opwachting in ‘De upgrade’ van Steven Van Belleghem. Na tien jaar boeken over management kwam hij in 2020 met een succesvol fictiedebuut. Dat deze ondernemer, professor marketing en docent aan de London Business School nog lang niet uitgeschreven is bewijst hij met deze nieuwe thriller. Zijn kennis van de wetenschap en de technologie van de toekomst overgoten met een portie gevoel voor spanning kunnen weer zorgen voor een spannend boek.

Het verhaal zal zich afspelen tussen 12 maart 2045 en 02 juni 2045. Daaruit kan je onmiddellijk afleiden dat auteur er een stevig tempo op na houdt. Het boek werd aangekondigd als een losstaand verhaal, maar de lezer wordt toch al snel geconfronteerd met gebeurtenissen die zich afspeelden tijdens ‘Eternal’. Toch wel een beetje jammer als je het fictiedebuut van de schrijver niet hebt gelezen.
Honderd jaar na het uitbreken van De Tweede Wereldoorlog worden we als lezer gedropt in een totaal andere wereld. Ongetwijfeld een hint naar de onvoorstelbaar snelle evolutie die de mensheid heeft ondergaan door de onuitputbare mogelijkheden die de elektronica ons te bieden heeft. Denk hierbij maar even terug aan de problemen die Türing tijdens WOII had om de Duitse Enigmacode te breken. (De val van Türing – David Lagercrantz).
Romy Bell leidt een internationale organisatie die toezicht moet houden op het ethische karakter van de ontwikkelingen die zich op medisch vlak in snel tempo opvolgen. Door de ver doorgedreven kennis om DNA te manipuleren is een ‘baby op maat’ geen enkel probleem meer. Maar wat in dit verhaal het hoofdthema is, namelijk het ontwikkelen van ‘gepersonaliseerde virussen’, kan leiden tot een wereldbedreigende evolutie. Romy moet verantwoording afleggen aan de Amerikaanse en, wat nu nog een beetje vreemd in de oren klinkt, de president van China. Wanneer er mensen op een vreemde en onrustwekkende manier overlijden slaat de paniek toe. Om te beletten dat de macht in handen komt van een aantal individuen met slechte bedoelingen moet er bliksemsnel gehandeld worden. Is er nog genoeg tijd om een wereldwijde ramp te voorkomen en op welke manier moet er gehandeld worden om doeltreffend te zijn tegen een stel superintelligente mensen die de mensheid op een zeer discriminerende manier wil upgraden? Maar wat misschien nog het grootste struikelblok is: wie kan Romy, binnen en buiten haar organisatie, nog vertrouwen om een succesvol draaiboek op te stellen om te beletten dat er zich een horrorscenario gaat afspelen?
Zelfrijdende auto’s, persoonlijke elektronische assistenten en koffierobots die je met het grootste gemak en op eender welk moment een dampende cappuccino serveren, elektronische obers die je bestelling opnemen, … je kan het zo gek niet bedenken en het lijkt allemaal wel leuk, … Toch heb ik mij tijdens het lezen vaak bedenkingen gemaakt: in wat voor koude en onpersoonlijke wereld komen onze kinderen en kleinkinderen terecht? Daarbij onmiddellijk aansluitend: we zijn die weg al opgegaan en er is geen mogelijk om terug te keren. Beangstigende vaststelling. Deze ‘nieuwe wereld’ heeft Steven voor ons gecreëerd. Het is een hele prestatie om deze hallucinante toestanden op een gestructureerde manier bij de lezer te brengen. Een strakke, chronologische ontwikkeling van de gebeurtenissen aan een zeer hoog en constant tempo, vergelijkbaar met de snelle verplaatsingen in het boek, gekoppeld aan een vlotte en correcte schrijfstijl, een feilloos woordgebruik, gepaste metaforen, het gebruik van cliffhangers, plot- en perspectiefwisselingen en een sporadische terugkoppeling naar het verleden (bv. Voilà van Barbara Pravi, Eurosong Rotterdam 2021) maken van ‘De upgrade’ de actuele thriller van de toekomst. Zeer sterk vind ik de keuze en de typering van de personages: op een sublieme manier geeft de auteur aan de lezer de mogelijk om bij mondjesmaat doorheen de vaak ondoorzichtige huid te kijken, om de harde schil stilaan weg te peuteren om zicht te krijgen op de ware gedaante van een personage. En bij dit alles gaat de auteur zeker de warme menselijke gevoelens, die er gelukkig toch nog zijn, niet uit de weg. Het is goed om vast te stellen dat er in die voor ons utopische wereld ook nog plaats is voor de warmte en de liefde binnen het cocon van een gezin of een relatie. Verzamel dit alles binnen een kartonnen omhulsel, zet er een prachtige cover op en je krijgt wat ‘De upgrade’ is: een geslaagde thriller van een talentvolle en intelligente auteur.
Waar ik het echter moeilijk mee heb is het thema: virussen, al dan niet gemanipuleerd. Gedurende twee volle jaren worden wij al overladen, dagelijks, van ’s morgens tot ’s avonds met Covid-19. We kunnen er natuurlijk niet omheen, maar ik denk dat het bij veel mensen de keel begint uit te hangen. Daarom denk ik dat de houbaarheidsdatum voor het succes van boeken met het ‘virusthema’ stilaan verlopen is. Ik vrees dat het thema al te gemakkelijk gebruikt wordt omdat het natuurlijk super actueel is. Duw daarbij nog één of meerdere complottheorieën en een ervaren auteur zal er weinig moeite mee hebben om er een verhaal rond te breien. Dat is het grote gevaar van een zeer actueel thema: het moment van verzadiging is vlug bereikt, de aantrekkelijkheid en de interesse verminderen met als gevolg dat een aantal boeken gewoon achterblijven in de boekhandel. Grote successen worden behaald met verrassende thema’s. Dit boek heeft een tikkeltje meer, maar het thema blijft virussen.
Mijn laatste opmerkingen doen zeker geen afbreuk aan de waarde van het boek en de kundige manier waarop Steven Van Belleghem het geschreven heeft. Het is een actuele thriller in de toekomst en het verhaal heeft mij blijvend kunnen boeien. Ik kijk uit naar een volgend boek van deze auteur met een ander hoofdthema: ik zal het zeker lezen.

‘De upgrade’ van Steven Van Belleghem krijgt van mij drie stevige sterren.
Deze recensie verschijnt voor het eerst bij Hebban.