Geschiedenis hautnah

Er zou voor hautnah een Nederlands woord moeten zijn. Als het bestaat, kan ik er nu even niet op komen. De intentie moge in ieder geval duidelijk zijn: Tweeduister brengt de geschiedenis van een bepaalde periode - het interbellum - en een bepaalde groep mensen - de Bloomsbury Group - zo dichtbij dat het inderdaad aan je huid raakt.
Joke Hermsen gebruikt daarvoor een formule die niet geheel nieuw is, maar die door haar in deze roman wel optimaal wordt gebruikt. Zet een fictief personage tussen mensen die echt hebben bestaan, in gebeurtenissen die echt gebeurd zijn. In dit verhaal is dat een jonge vrouw, Martha Thompson, die op zoek gaat naar haar Britse vader die ergens in de tweede helft van WOI verdween. Met de hulp van officier en gaandeweg ook geliefde Billy Prior ontraadselt zij tussen 1924 en 1936 stukje bij beetje het hele mysterie, met helemaal op het eind een in-trieste ontknoping die meteen ook het traumatisch levensverhaal van Billy blootlegt.
Hermsen heeft zich buitengewoon goed ingelezen in de wereld die zij beschrijft. Daardoor weet zij de juiste toon te treffen en de diverse personen geloofwaardig neer te zetten. Zodanig dat de lezer oprechte wanhoop, waanzin, weerzin, angst, ontreddering, twijfel voelt bij die personen met al hun hebbelijkheden en onhebbelijkheden. En dat zijn er nogal wat, want we ontmoeten hier niet Jaap en Mieke van nr. 15, maar mensen die blijvend hun stempel hebben gedrukt op de westerse cultuur van voor de oorlog; schrijvers, schilders, filosofen.
Op enkele scènes na bezien door de ogen van Martha. Alsof zij ze werkelijk van nabij meemaakt, beschrijft ze hun fraaie en vooral minder fraaie kanten, en ook hoe dat unieke stukje tijd tussen de oorlogen wel moest afbrokkelen. De lasten van de eerste oorlog waren uiteindelijk te zwaar om te worden genegeerd, de wonden onvoldoende geheeld. Het moest wel tot die tweede oorlog komen, in alle opzichten, politiek, economisch, cultureel en moreel.
Behalve van de levens van de diverse personen, heeft Hermsen zich ook uitstekend op de hoogte gesteld van de hele culturele context, en dat neergeschreven met een vaart die je als lezer meeneemt. Slechts hier en daar worden te veel namen gedropt zonder dat ze echt voor het verhaal van belang zijn en stropt het wat. En er is soms wat slordig omgesprongen met historische data om een scène kloppend te krijgen.
Alles bij elkaar opgeteld, goed voor vier welverdiende sterren.